7. Sınıf Matematik
1. Dönem 1. Yazılı · Senaryo 3

2026 MEB ders kitabındaki öğretim yaklaşımı temelinde hazırlanmış 7 özgün açık uçlu soru, 20 çözümlü örnek ve 44 cevap kontrollü alıştırma.

Çalışma önerisi: Konuları sırayla incele, örneklerin işlemlerini kendi başına yeniden yap, alıştırmalarda cevabını kontrol et. Yazılı provasında önce kâğıdına çöz; sonra adım adım çözümü aç.
MAT.7.1.1.Doğal sayı, tam sayı ve rasyonel sayıları yorumlama2 soru
MAT.7.1.2.Rasyonel sayıları bölme ile ondalık biçimde gösterme2 soru
MAT.7.1.3.Rasyonel sayıları karşılaştırma ve sıralama2 soru
MAT.7.1.4.Rasyonel sayılarla gerçek yaşam problemleri çözme1 soru
Alıştırma ilerlemesi: 0/44Yanıtını kontrol ettikçe ilerleme güncellenir.
01 · MAT.7.1.1 · Yazılıda 2 soru

Doğal, Tam ve Rasyonel Sayılar

Öğrenme çıktısı: Gerçek yaşam ve matematiksel durumlarda sayı kümelerini ilişkilendirme ve yorumlama.
Hatırla: Doğal sayıların tamamı tam sayı; tüm tam sayılar da rasyonel sayıdır. Bir rasyonel sayının paydası 0 olamaz.
Doğal sayılar tam sayıların, tam sayılar da rasyonel sayıların alt kümesidirQ · Rasyonel sayılarZ · Tam sayılarN · Doğal sayılar−1,25−40 3 9
N ⊂ Z ⊂ Q. Sayılar değere göre sınıflandırılır.
Asansörün eksi üç ile artı iki arasındaki katlarıZemin kat = 0 • Alt katlar negatif, üst katlar pozitif+2Üst kat+1Üst kat0Zemin kat-1Bodrum kat-2Bodrum katAsansör: −2. kat-3Bodrum kat
Zemin başlangıç noktası, eksi işaretli katlar ise alt katlardır.
Sayılara ait doğru sayı kümesini seçme kartlarıBir sayının en dar kümesini bul: önce sonucu sadeleştir.−12 ÷ (−4)3 → N−7 ÷ 2−3,5 → Q0 ÷ 90 → N
İşlem yapmadan yalnızca gösterime bakarak sınıflandırma yapılmaz.

Adım Adım Çözümlü Örnekler

1 · Katlar ve sayı işaretleri

Bir otelde giriş katı 0 kabul edilsin. −3. kat, yerin altındaki üçüncü katı; +2. kat ise girişin iki kat üstünü belirtir.

2 · Tam sayı olan rasyonel sayı

−217 = −3. Sonuç tam sayı olduğu için en dar küme tam sayılardır.

3 · Sadeleştirme ile sınıflandırma

248 = 3 doğal sayı. Kesrin görünüşü değil, sayının değeri esas alınır.

4 · Paydası sıfır olan gösterim

80 rasyonel sayı değildir. 0 ile hangi sayıyı çarparsak 8 elde edemeyiz.

5 · Bir rasyonel sayı daha

−2,4 = −125 olduğundan en dar kümesi rasyonel sayılardır.

Sıra Sende · Etkileşimli Alıştırmalar

Cevapları kesir veya ondalık olarak yazabilirsin. Negatif sayılarda işareti unutma. Karşılaştırma ve sınıflandırma sorularında uygun seçeneği seç.

Alıştırma 01

−24 ÷ (−6) işleminin sonucunun en dar sayı kümesi hangisidir?

Alıştırma 02

013 en dar hangi kümededir?

Alıştırma 03

−114 sayısının en dar sayı kümesi hangisidir?

Alıştırma 04

186 sonucunun en dar kümesi hangisidir?

Alıştırma 05

−5 sayısının en dar sayı kümesi hangisidir?

Alıştırma 06

3,75 sayısı en dar hangi sayı kümesindedir?

Alıştırma 07

−153 işlemi sonucunun en dar kümesi hangisidir?

Alıştırma 08

171 ifadesi en dar hangi kümededir?

Alıştırma 09

40 ifadesi için hangi seçenek doğrudur?

Alıştırma 10

−0,25 sayısı en dar hangi sayı kümesindedir?

Yazılı Provası · Açık Uçlu Sorular

YAZILI PROVASI · SORU 1/7MAT.7.1.1.Açık uçlu

Spor merkezindeki göstergeler

Bir spor merkezinin ekranında şu değerler yazıyor: Üye sayısı 36, otoparkın katı −3, sıvı ölçüm değeri 54 litre, iptal edilen rezervasyon sayısı 0.

a) Her bir sayının en dar sayı kümesini belirleyiniz. b) −3 ve 36 sayılarını paydası 1 olan rasyonel sayı olarak yazınız. c) 0’ın işareti olup olmadığını açıklayınız.

YAZILI PROVASI · SORU 2/7MAT.7.1.1.Açık uçlu

Kartlardan hangi sayılar elde edilir?

Kartlardaki sayılar: A = −124, B = 06, C = 72, D = 93, E = 50.

a) A, B, C ve D kartlarının en sade değerlerini hesaplayınız. b) Bu kartları en dar sayı kümesine göre sınıflandırınız. c) E kartının neden bir rasyonel sayı belirtemediğini açıklayınız.

02 · MAT.7.1.2 · Yazılıda 2 soru

Ondalık Gösterimler: Sonlu ve Devirli

Öğrenme çıktısı: Rasyonel sayıların ondalık gösterimini bölme işlemiyle inceleme, tekrar eden basamakları ayırt etme.
Hatırla: Her rasyonel sayının ondalık gösterimi vardır. En sade kesrin paydasının asal çarpanları yalnızca 2 ve/veya 5 ise gösterim sonludur; aksi hâlde devirlidir.
7 bölü 8 işleminin adımları ve 0,875 sonucuna ulaşma7 ÷ 8 = 0,875 — Kalan sonunda sıfır olur.1. basamak70 ÷ 8 = 8Kalan 62. basamak60 ÷ 8 = 7Kalan 43. basamak40 ÷ 8 = 5Kalan 0
7 ÷ 8 işlemi 0,875 sonucuyla biter; kalan sıfır olur.
2 ÷ 3 = 0, 6 20 ÷ 3 = 6, kalan 2 20 ÷ 3 = 6, kalan 2 Aynı kalan tekrar ediyor. Sonuç bitmez: 0,6666... Tekrarlayan rakam: 6 0, 6
2 ÷ 3 bölmesinde 2 kalanı sürekli yinelendiği için 6 rakamı devreder.
SONLU DEVİRLİ = 0,875 = 0,45 Bölmede kalan 0 olur. = 0, 6 = 0,41 6 Sıfır olmayan kalan tekrar eder. 7 8 9 20 5 12 2 3
Sonlu ve devirli gösterimlerde yazılış ve kalan ilişkisi.

Adım Adım Çözümlü Örnekler

1 · Sonlu gösterim, adım adım

78 = 7 ÷ 8. 70 ÷ 8 = 8 (kalan 6); 60 ÷ 8 = 7 (kalan 4); 40 ÷ 8 = 5 (kalan 0). Sonuç 0,875.

2 · Devirli gösterim, tek basamak

23 = 2 ÷ 3. Bölmede 20 ÷ 3 = 6 kalan 2; aynı kalan döner. Sonuç 0,6.

3 · Sonlu veya devirli kararını ver

920 sade hâlde, paydası 2²·5 olduğundan 0,45 (sonlu). 512 paydası 2²·3 olduğundan 0,41{{d::6}} (devirli).

4 · İki rakamlı tekrar

311 = 0,272727… = 0,27. Çizgi 2 ve 7 rakamlarının birlikte üstüne gelir.

5 · Negatif rasyonel sayının ondalık gösterimi

−78 = −0,875. Eksi işareti tüm sayıya aittir ve virgülden sonra üç basamak bulunur.

Sıra Sende · Etkileşimli Alıştırmalar

Cevapları kesir veya ondalık olarak yazabilirsin. Negatif sayılarda işareti unutma. Karşılaştırma ve sınıflandırma sorularında uygun seçeneği seç.

Alıştırma 11

78 kesrinin ondalık gösterimini yazınız.

Alıştırma 12

38 kesrinin ondalık değerini yazınız.

Alıştırma 13

23 kesrinin ondalık gösterimi hangi türdedir?

Alıştırma 14

512 kesrinin ondalık gösterimi hangi türdedir?

Alıştırma 15

920 kesrinin ondalık değerini yazınız.

Alıştırma 16

1125 kesrinin ondalık değerini yazınız.

Alıştırma 17

76 kesrinin ondalık gösterimi hangi türdedir?

Alıştırma 18

−34 kesrinin ondalık değerini yazınız.

Alıştırma 19

19 kesrinin ondalık gösterimi hangi türdedir?

Alıştırma 20

1340 kesrinin ondalık değerini yazınız.

Alıştırma 21

311 kesrinin ondalık gösterimi hangi türdedir?

Alıştırma 22

720 kesrinin ondalık gösterimi hangi türdedir?

Yazılı Provası · Açık Uçlu Sorular

YAZILI PROVASI · SORU 3/7MAT.7.1.2.Açık uçlu

Bölme işlemiyle iki gösterim

Bir deneyde iki ölçümün oranları A = 78, B = 23 olarak hesaplanmıştır.

a) A ve B rasyonel sayılarının ondalık gösterimlerini payı paydaya bölerek elde ediniz. b) Sonlu ve devirli olan gösterimleri ayırınız. c) B sayısının devreden rakamını üst çizgiyle belirtiniz.

YAZILI PROVASI · SORU 4/7MAT.7.1.2.Açık uçlu

Termometre için ondalık etiketler

Bir ölçüm cihazında iki değerin kesir gösterimi 512 ve 720 biçiminde kayıtlıdır.

a) Her iki kesri bölme işlemiyle ondalık olarak yazınız. b) Hangisinin devirli olduğunu tekrarlanan kalandan hareketle açıklayınız. c) Devreden basamağın üzerine çizgi koyunuz.

03 · MAT.7.1.3 · Yazılıda 2 soru

Rasyonel Sayıları Karşılaştırma ve Sıralama

Öğrenme çıktısı: Rasyonel sayıların farklı gösterimlerini ilişkilendirerek karşılaştırma ve sıralama yapma.
Hatırla: Özellikle negatif sayılarda işaret yönünü karıştırma: −1,2, −1,8’den büyüktür. Denk kesirler sayı doğrusunda aynı noktaya karşılık gelir.
Sayı doğrusunda sağa gidildikçe değer artar. -2 -1 0 A B C D A = − 7 4 B = − 3 2 C = − 5 4 D = − 3 4
Sayı doğrusunda sağdaki sayı her zaman daha büyüktür.
Karşılaştır: −0,7 ; – ; – ; −0,7 −0,700 −0,666… −0,600 0,250 2 3 2 3 3 5 3 5 1 4 1 4 – –
Eşit basamaklı ondalık gösterimler karşılaştırmayı kolaylaştırır.
Sıcaklık verilerini sıralama -2 -1 0 1 A B C D
Negatif sıcaklıklarda sıfıra yakın değer daha büyüktür.

Adım Adım Çözümlü Örnekler

1 · Negatif kesirler

−74 = −1,75 ve −32 = −1,5 olduğundan −1,75 < −1,5. Negatiflerde mutlak değeri büyük olan sayı daha küçüktür.

2 · Ondalık gösterimleri eşitle

58 = 0,625; 0,62 = 0,620. Böylece 0,625 > 0,620.

3 · Eşit gösterimleri fark et

−23 = −0,666… = −0,6. Farklı yazılan gösterimler aynı sayı olabilir.

4 · Üç sayıyı sırala

−0,7; −23; −35 için değerler −0,700; −0,666…; −0,600. Sonuç: −0,7 < −23 < −35.

5 · Sayı doğrusuyla doğrula

−1,75 solda, −1,5 sağındadır. Birim aralıkları eşit parçalara bölerek −1,75 < −1,5 sonucunu doğrularız.

Sıra Sende · Etkileşimli Alıştırmalar

Cevapları kesir veya ondalık olarak yazabilirsin. Negatif sayılarda işareti unutma. Karşılaştırma ve sınıflandırma sorularında uygun seçeneği seç.

Alıştırma 23

−34 ile −0,7 arasına doğru işareti koyunuz.

Alıştırma 24

−23 ile −0,6 arasına hangi işaret gelir?

Alıştırma 25

58 ile 0,62 arasına hangi işaret gelir?

Alıştırma 26

−0,7 ile −34 arasına hangi işaret gelir?

Alıştırma 27

−1,4 ile −75 arasına hangi işaret gelir?

Alıştırma 28

−98 ile −1,1 arasına hangi işaret gelir?

Alıştırma 29

0,3 ile 13 arasına hangi işaret gelir?

Alıştırma 30

A=−0,6, B=−34, C=−23. Küçükten büyüğe harfleri yazınız.

Alıştırma 31

A=34, B=0,8, C=710. Küçükten büyüğe harfleri yazınız.

Alıştırma 32

−1,2 ile −1,1 sayılarının tam ortasındaki sayıyı yazınız.

Yazılı Provası · Açık Uçlu Sorular

YAZILI PROVASI · SORU 5/7MAT.7.1.3.Açık uçlu

Dalış noktalarını sırala

Bir deniz araştırmasında dört cihazın deniz seviyesine göre konumları şöyledir: A = −32 m, B = −1,25 m, C = −74 m, D = −1,4 m.

a) Konumları küçükten büyüğe sıralayınız. b) Yüzeye en yakın cihazı bulunuz. c) Cihazları sayı doğrusu üzerinde gösteriniz.

YAZILI PROVASI · SORU 6/7MAT.7.1.3.Açık uçlu

Negatif devirli sayıları yorumla

Dört sıcaklık değeri A=−0,65 °C, B=−23 °C, C=−0,6 °C ve D=−0,7 °C olarak kaydedilmiştir.

a) Eşit sıcaklık değerlerini belirleyiniz. b) Değerleri büyükten küçüğe sıralayınız. c) En düşük sıcaklık hangisidir?

04 · MAT.7.1.4 · Yazılıda 1 soru

Rasyonel Sayılarla Gerçek Yaşam Problemleri

Öğrenme çıktısı: Rasyonel sayılarla işlemler içeren durumları modelleyip uygun stratejilerle çözme.
Hatırla: İşleme geçmeden miktarların birimlerini ve işaretlerini denetle. Tam şişe sayısı isteniyorsa kesirli bölümün yalnızca tam kısmı alınır; kalan ayrıca hesaplanır.
Şurup miktarı modeli Başlangıç 6 L Kullanılan Kalan 1 2 1 L 3 4 4 L 3 4
Başlangıçtan tüketilen miktarı çıkararak kalan miktarı buluruz.
4 L kalan sıvı → L’lik şişelere aktarılır. 6 tam dolu şişe • Artan: L 1 4 3 4 3 4 3 4 3 4 3 4 3 4 3 4 3 4
Yalnızca tam dolan şişeler sayılır; kalan miktar ayrıca hesaplanır.
Çözüm stratejisi: anla planla uygula kontrol etYazılı sorularında çözüm stratejisi1ANLA›2PLANLA›3UYGULA›4KONTROL
Verilen–istenen–işlem–kontrol sırasını kullan.

Adım Adım Çözümlü Örnekler

1 · Toplama ile su tüketimi

Bir sınıf 23 L ve 34 L su harcıyor. Toplam 812 + 912 = 1712 L olur.

2 · Çıkarma ile kalan uzunluk

5 12 metre kumaşın 1 34 metresi kullanılır. 112 − 74 = 224 − 74 = 154 m kalır.

3 · Çarpma ile belli bir kısmı hesaplama

34 kilogramlık üründen 23 kadarı ayrılır: 34 × 23 = 12 kg.

4 · Bölme ile kaç şişe?

92 litre sıvı 34 litre kaplara paylaştırılır: 92 ÷ 34 = 92 × 43 = 6 şişe.

5 · Çok adımlı problemde kontrol

6,5 − 1,75 = 4,75 litre. 6 adet 0,75 L şişe için 4,5 L gerekir. Kalan 0,25 L olup yedinci şişe tam dolmaz.

Sıra Sende · Etkileşimli Alıştırmalar

Cevapları kesir veya ondalık olarak yazabilirsin. Negatif sayılarda işareti unutma. Karşılaştırma ve sınıflandırma sorularında uygun seçeneği seç.

Alıştırma 33

6,5 litreden 1,75 litre çıkarılırsa kaç litre kalır?

Alıştırma 34

4,75 litre sıvı 0,75 litrelik şişelere konursa kaç şişe tamamen dolar?

Alıştırma 35

6 adet 0,75 litrelik şişe dolunca 4,75 litreden kaç litre artar?

Alıştırma 36

Hava −2,5 °C iken 0,75 °C artıyor. Son sıcaklık kaç °C olur?

Alıştırma 37

34 L ile 23 L’nin toplamı kaç litredir?

Alıştırma 38

52 metrelik kumaştan 34 m kullanılırsa kaç metre kalır?

Alıştırma 39

−35 ile 109 çarpımının değeri nedir?

Alıştırma 40

43 litre meyve suyu 29 litrelik bardaklara ayrılırsa kaç bardak dolar?

Alıştırma 41

−54 + −38 işlemi kaçtır?

Alıştırma 42

72 − 54 işleminin sonucu nedir?

Alıştırma 43

34 miktarının 23 kadarı kaçtır?

Alıştırma 44

2,4 kg malzeme 35 kg’lık paketlere konursa kaç paket yapılır?

Yazılı Provası · Açık Uçlu Sorular

YAZILI PROVASI · SORU 7/7MAT.7.1.4.Açık uçlu

Okul şenliğinde limonata paylaşımı

Okul şenliği için 6 12 litre limonata hazırlanmıştır. Etkinliğin başında 1 34 litre içilmiştir. Kalan limonata 34 litrelik özdeş şişelere doldurulacaktır. Yalnızca tamamen dolan şişeler servis edilecektir.

a) Kalan limonata miktarını bulunuz. b) Kaç şişe tamamen dolar? c) Kaç litre limonata artar? Her işlemin gerekçesini yazınız.

SON TEKRAR

Yazılı Öncesi Son Kontrol

Sayı kümeleri

N ⊂ Z ⊂ Q. Kesrin görünüşüne değil değere bak; payda sıfır olamaz.

Ondalık gösterimler

Payı paydaya böl. Kalan 0 olduğunda sonlu, sıfır olmayan kalan tekrar ettiğinde devirlidir.

Karşılaştırma

Negatif sayıları sıralarken sayı doğrusunu; farklı kesirlerde eşit payda veya ondalık gösterimi kullan.

Problem çözme

Birimi kontrol et, hangi işlemin gerektiğini belirle, sonucu bağlamda yorumla.

Yazılı kontrol listem

Kaynak: MEB, 7. Sınıf Matematik Ders Kitabı, 1. Kitap (2026), 1. Tema: Sayılar ve Nicelikler (1), s. 17–115. Bu içerikte sorular ve çizimler özgün olarak hazırlanmıştır.