dersmatematik.net • 5. Sınıf Matematik • Kesirleri Karşılaştırma
4. TEMA • KESİRLER

Kesirleri Karşılaştırma

Kim daha fazla pasta yedi? Hangi market daha ucuz? Okul temsilcisini kim kazandı? Kesirleri, ondalık gösterimleri ve yüzdeleri karşılaştırıp sıralıyor, gerekçelerimizi modellerle ve sayı doğrusuyla kontrol ediyoruz.

Konu AnlatımıMAT.5.1.4Akvaryum deneyiSıralama oyunuSunum modu
Öğrenme çıktısı (MAT.5.1.4): Kesirleri karşılaştırabilme.
Paydaları eşit ya da payları eşit kesirleri; ondalık gösterimleri ve yüzdeleri modeller ve sayı doğrusu yardımıyla karşılaştırır, sembol (<, >, =) kullanarak sıralar; farklı gösterimleri aynı biçime dönüştürerek karşılaştırır ve gerekçelendirir.
Ders haritası

Bu derste neler var?

Nasıl çalışmalıyım? Her bölümde önce tanımı oku, dikkat kutusunu mutlaka incele, sonra etkileşimli araçla dene. Bölüm sonundaki “Sıra Sende” sorularını çöz. Sınıfta öğretmeninle izlerken sağ üstteki Sunum Modu düğmesine bas; ← → tuşlarıyla slayt gibi ilerleyebilirsin.
Anahtar kavramlar
karşılaştırma, sıralama, eşit payda, eşit pay, ondalık gösterim, yüzde, sayı doğrusu
Semboller
< küçüktür   > büyüktür   = eşittir
Araçlar
kesir şeritleri, yüzlük tablo, sayı doğrusu, fiyat etiketleri
ÖN DEĞERLENDİRME

Hazır mıyız?

Kesirlerin farklı gösterimlerini hatırlayalım.

BAŞLAYALIM

Akvaryum Deneyi

Tüm yüzeyleri eş olan akvaryumların iki yüzeyine eş kâğıt şeritler yapıştırıldı. Önce hangi kesrin büyük olduğunu tahmin et, sonra kâğıtları alttan başlayarak boyayıp kontrol et.

Tahmin et, sonra doldur
Tahminin:
1. KURAL

Paydaları Eşit Kesirler

Filenin Sultanları 2023’te Milletler Ligi ve Avrupa şampiyonu oldu! Zehra’nın smaç vurduğu topun yerden yüksekliği 278 m, Eda’nınki 258 m. Bileşik kesir olarak: 238 m ve 218 m. Hangisi daha yüksek?

Aynı büyüklükteki bütünlerde paydaların eşit olması, bütünlerin aynı büyüklükte parçalara ayrıldığını gösterir. Paydaları eşit olan iki kesirden payı büyük olan daha büyüktür.
Karşılaştırma tezgâhı: aynı payda
Örnek • Çikolata

12 eş parçalı bir çikolatanın 7 parçası beyaz, 5 parçası bitter. Hangisi daha fazla?

Beyaz 712, bitter 512. Paydalar eşit, 7 > 5 → 712 > 512: beyaz çikolata daha fazla.
2. KURAL

Payları Eşit Kesirler

Adil mi? Saba eşit büyüklükteki çikolatalı pastayı 8, çilekli pastayı 10 eş dilime ayırdı. Neva çilekliden 3 dilim, Revna çikolatalıdan 3 dilim yedi. Paylaşım adil mi?

Pasta dilimleyici: aynı pay
Payların eşit olması, eş bütünlerden aynı sayıda parça alındığını gösterir. Payda büyüdükçe parçalar küçülür. Payları eşit olan iki kesirden paydası küçük olan daha büyüktür.
Dikkat!
  • Bu kurallar aynı büyüklükteki bütünler için geçerlidir. Büyük pizzanın 14’ü küçük pizzanın 12’sinden fazla olabilir!
  • “Paydası büyük olan büyüktür” sanma: 110 < 12.
Sıra Sende

Haydar Bey’in Çiftliği

Çiftlikte 16 boz, 18 kara, 22 Doğu Anadolu kırmızısı, 11 Güney Anadolu kırmızısı sığır var. Haydar Bey her renkten 5 sığır sattı. Satılanların kendi rengindeki hayvanlara oranını büyükten küçüğe sırala.

Sıralama tezgâhı
3. STRATEJİ

Pay ve Paydası Farklı Kesirler

Ne payları ne paydaları eşitse ne yaparız? İki yol var:

1. Paydaları eşitle
Kesirlerden birini (ya da ikisini) genişlet:
23 ? 34 → 812 < 912
2. Referans kesirle karşılaştır
12 ya da 1 bütünle kıyasla:
39 < 12 < 47
Payda eşitleyici
ve
Örnek • Doğum günü pastası

Mahmut pastanın 39’unu, Rabia 48’ini yedi. Kim daha çok yedi?

48 = 12 tam yarım. 39, 9’un yarısı olan 4,5’ten az parça → 39 < 12. Rabia daha çok yedi. (Öztürk 56, Fatma 712: 56 = 1012 > 712, Fatma daha az yedi.)
4. KURAL

Ondalık Gösterimleri Karşılaştırma

Ondalık gösterimler karşılaştırılırken önce tam kısımlara bakılır; tam kısmı büyük olan daha büyüktür. Tam kısımlar eşitse onda birler, onlar da eşitse yüzde birler basamağı karşılaştırılır. Ondalık kısmın sonuna yazılan sıfır değeri değiştirmez: 23,4 = 23,40.
Basamak basamak karşılaştır
Dikkat! Basamak sayısı çok olan büyük değildir: 2,35 < 2,4. Çünkü 2,4 = 2,40 ve 40 yüzde bir > 35 yüzde bir. Karşılaştırmadan önce basamak sayılarını sıfır ekleyerek eşitleyebilirsin.
İdeal Kilo Elif 23,4 kg, Rana 23,40 kg, Yusuf 21,55 kg, Selim 21,6 kg. Sıralama: Elif = Rana > Selim > Yusuf (23,4 = 23,40 > 21,6 > 21,55).
Sıra Sende

Alışveriş Tercihi

Selin ve Tugay ürünleri hangi markette daha ucuzsa oradan alacak. Her ürün için seç.

ÜrünA MarketB MarketDaha ucuz
Hesap makinesiyle

Selin A’dan, Tugay B’den birer sıvı yağ ve tereyağı aldı. Kim daha az ödedi?

Selin: 178,75 + 239,50 = 418,25 TL. Tugay: 178,50 + 239,5 = 418,00 TL. 418,00 < 418,25 → Tugay daha az ödedi.
5. KURAL

Yüzdeleri Karşılaştırma

Yüzdeler, paydası 100 olan kesirlerdir. Yani paydaları eşit kesirler gibi karşılaştırılır: %85 = 85100 > 81100 = %81.

Recep’in aylık harcamaları
Bir harcamaya tıkla.
Sıra Sende

Okul Temsilcisi Seçimi

Adayların aldığı oyların tüm oylara oranı: Nil %35, Can 0,12, Nida %20, Alp 0,08, Gül %5, Ali 0,2. Önce hepsini aynı gösterime çevir, sonra büyükten küçüğe sırala.

Sıralama tezgâhı
Uygun Fiyat

Fiyatları aynı olan iki kalemden A’ya %40, B’ye %30 zam geldi. Umay hangisini almalı? Zam yerine indirim olsaydı?

Zamda %30 < %40 → B’nin fiyatı daha az arttı: B. İndirimde %40 > %30 → A’nın fiyatı daha çok düştü: A.
STRATEJİ

Farklı Gösterimleri Karşılaştırma

Kesir, ondalık ve yüzde karışık verildiyse hepsini aynı gösterime çevir. Çoğu zaman en kolayı yüzdedir (paydası 100).

Ortak dile çevir
Su içme

Elif bir günde 1,75 L, Ebru 134 L su içti. Kim daha fazla içti?

134 = 175100 = 1,75. Eşit miktarda içtiler.
Koşu

Volkan yolun 45’ini koştuğunda Yasin %75’ini koşmuştu. Murat ikisinin arasında. Murat yolun ne kadarını koşmuş olabilir?

45 = %80. Murat %75 ile %80 arasında: örneğin %78 ya da 0,77 ya da 1925 (%76).
Tahıl ambarı

Ambarın %25’i buğday, 920’si arpa, 0,3’ü çeltik. Azdan çoğa sırala.

Buğday %25, arpa 45100 = %45, çeltik %30 → buğday < çeltik < arpa.
OYUN 1

Büyük Olanı Yakala

İki sayıdan büyük olanına tıkla. Eşitse ortadaki “=” düğmesine bas.

Oyun 2

Sıralama Yarışı

Dört sayıyı küçükten büyüğe sırayla tıkla.

ALIŞTIRMALAR

Alıştırmalar

A) Uygun sembolü seç

KarşılaştırSembol
Alıştırmalar

B) Doğru mu, yanlış mı?

BAĞLAM TEMELLİ SORULAR

Hayattan Sorular

Önce kendi cevabını defterine yaz, sonra “Çözümü gör” düğmesiyle karşılaştır.

Soru 1 • Pizza

Ayşe, Ceren, Caner birer, Metin iki pizza sipariş etti (aynı boy). En az Ayşe, en çok Metin yedi; Ceren Caner’den fazla yedi. Yenen miktarlar (Ceren, Ayşe, Caner, Metin) hangisi olabilir?
A) 0,16 – 34 – 38 – 1,2   B) 35 – 0,4 – 0,72 – 1,3   C) 0,7 – 16 – 0,55 – 1,4   D) 23 – 25 – 0,35 – 1,9

A) Ayşe 34 en az değil ✘. B) Ceren 0,6 < Caner 0,72 ✘. D) Ayşe 0,4 > Caner 0,35 ✘. C: Ayşe 16 en az, Ceren 0,7 > Caner 0,55, Metin 1,4 en çok ✔.
Soru 2 • Yürüyüş

Merve pazartesi en az, cuma en çok yürüdü. Çarşamba salıdan fazla, perşembeden az. Mesafeler: 2,30; 2,4; 2,34; 2,36; 2,41 km. Günleri eşleştir.

Sıralama: 2,30 < 2,34 < 2,36 < 2,4 (=2,40) < 2,41. Pazartesi 2,30; Salı 2,34; Çarşamba 2,36; Perşembe 2,4; Cuma 2,41.
Soru 3 • Yüzlük kart

Yüzlük kartın 0,6’sı sarıya, sonra 1225’i kırmızıya boyanıyor. Hem sarı hem kırmızı olan kareler turuncu oluyor. a) En fazla kaç turuncu kare olur? b) Turuncu kareler en az yüzde kaç olur?

Sarı 60 kare, kırmızı 48100 → 48 kare. a) Kırmızıların hepsi sarıların üstüne gelirse 48 turuncu. b) 60 + 48 = 108 > 100 → en az 108 − 100 = 8 kare çakışır: %8.
Soru 4 • Çerezler

Eşit çerezlerden tabakta kalan: Seher %30, Emre 14, Meltem 0,19, Hüseyin 1240. Hangileri doğru? I. Emre ile Hüseyin aynı miktar yedi. II. En çok Meltem yedi. III. Seher ile Hüseyin aynı miktar yedi. IV. En az Emre yedi.

Kalanlar: %30, %25, %19, 1240 = 310 = %30. Yenenler: Seher %70, Emre %75, Meltem %81, Hüseyin %70. I ✘, II ✔, III ✔, IV ✘ → II ve III.
Soru 5 • Sınav

Cansu Türkçe (25 soru) ve matematik (20 soru) sınavlarının her birinde 18 doğru yaptı. Hangisinde başarı yüzdesi daha yüksek?

Türkçe 1825 = 72100 = %72. Matematik 1820 = 90100 = %90. Matematikte daha başarılı. (Aynı pay 18: paydası küçük olan 20 daha büyük!)
KAVRAM YANILGILARI

Yanılgı Avcısı

Arkadaşlarımızın düşüncelerinde bir hata var. Kartın üstüne tıkla ve doğrusunu gör.

ÖZET

Zihin Haritası

Ortak dil: 34, 0,7 ve %72’yi karşılaştırmanın en kolay yolu hepsini aynı “dile” çevirmektir: %75, %70, %72. Artık sıralama çok kolay: 0,7 < %72 < 34.
Özet

Kendini Dene

10 soruluk kısa test. Her soruda yalnızca bir doğru cevap var.

Değerlendirme

Performans Görevi: Yapay Zekâ Panosu

Türkiye İstatistik Kurumu raporlarından yararlanarak ülkemizdeki girişimlerin yapay zekâ kullanımıyla ilgili verileri araştır. Verilerdeki yüzde, ondalık ve kesir gösterimlerini karşılaştırarak sade, anlaşılır ve görsellerle desteklenmiş bir pano hazırla. Yapay zekânın çevre sorunlarının çözümüne katkılarını da ekle.

Öz Değerlendirme

Her ifade için kendini değerlendir.

Öğrenme Günlüğüm

Defterine ya da aşağıdaki alana yaz (bu alan kaydedilmez).

1 / 1