dersmatematik.net • 6. Sınıf Matematik • Kesirlerle Toplama ve Çıkarma
3. TEMA • SAYILAR VE NİCELİKLER (2)

Kesirlerle Toplama ve Çıkarma

Pastanın 1/2’sini Ali, 1/3’ünü Ayşe yedi. Toplam ne kadarı yendi? Yarım ile üçte biri doğrudan toplayamayız; önce eş büyüklükte parçalara ayırmalıyız! Paydaları eşitleyerek kesirlerle ve tam sayılı kesirlerle toplama, çıkarma yapıyor ve problemler çözüyoruz.

Konu AnlatımıMAT.6.1.8Kesir şeritleri2 oyunSunum modu
Öğrenme çıktısı (MAT.6.1.8): Gerçek yaşam durumlarında karşılaşılan kesir, ondalık ve yüzde gösterimleri ile ilgili dört işlem gerektiren problemleri çözebilme.
Bu derste kesirlerle toplama ve çıkarma ele alınır: paydaları eşit ve farklı kesirlerle, tam sayılı kesirlerle işlem yapar; işlemi şerit ve alan modelleriyle temsil eder; toplama ve çıkarmanın eş büyüklükteki birim kesirlerle yapılabildiğini açıklar ve problem çözer.
Ders haritası

Bu derste neler var?

Nasıl çalışmalıyım? Her bölümde önce tanımı oku, dikkat kutusunu mutlaka incele, sonra etkileşimli araçla dene. Bölüm sonundaki “Sıra Sende” sorularını çöz. Sınıfta öğretmeninle izlerken sağ üstteki Sunum Modu düğmesine bas; ← → tuşlarıyla slayt gibi ilerleyebilirsin.
Anahtar kavramlar
kesir, payda eşitleme, genişletme, sadeleştirme, tam sayılı kesir, bileşik kesir, birim kesir
Semboller
a/c + b/c = (a+b)/c
Araçlar
kesir şeritleri, kesir duvarı, alan modeli, sayı doğrusu
ÖN DEĞERLENDİRME

Hazır mıyız?

Denk kesirleri ve ortak katları hatırlayalım.

BAŞLAYALIM

Pasta Problemi

Bir pastanın 12’sini Ali, 13’ünü Ayşe yedi. Pastanın ne kadarı yendi? Can “12 + 13 = 25” diyor. Haklı mı?

Fark ettin mi? 25, 12’den bile küçük! İki parçayı toplayınca sonuç küçülemez. Yarım ile üçte bir farklı büyüklükte parçalar; önce pastayı ikisinin de uyduğu eş parçalara (altıda birlere) bölmeliyiz: 36 + 26 = 56.
KURAL 1

Paydaları Eşit Kesirler

Paydaları eşit kesirler toplanırken (çıkarılırken) paylar toplanır (çıkarılır), payda aynen yazılır.
27 + 37 = 57  •  69 − 29 = 49
Neden? 27 = 2 tane 17, 37 = 3 tane 17. Toplam 5 tane 17. Aynı birimi sayıyoruz; “7 elma + 7 elma” der gibi paydaları toplamayız!
Dikkat! Sonucu mümkünse sadeleştir: 58 + 18 = 68 = 34. Sonuç bileşik kesirse tam sayılı kesre çevirebilirsin: 45 + 35 = 75 = 125.
KURAL 2

Paydaları Farklı Kesirler

Paydaları farklı kesirlerle toplama ve çıkarma yapmadan önce kesirler genişletilerek ya da sadeleştirilerek paydaları eşitlenir. Ortak payda olarak paydaların bir ortak katı (çoğunlukla en küçük ortak katı) seçilir.
Payda eşitleyici
ETKİNLİK

Kesir Şeritleri

İki kesri şeritlerle göster. “Eş parçalara böl” düğmesine basınca iki şerit de ortak paydaya göre bölünür; toplam ya da fark kolayca görülür.

Şerit modeli
KURAL 3

Tam Sayılı Kesirlerle İşlemler

1. yol: Bileşik kesre çevir
234 + 112 = 114 + 64 = 174 = 414
2. yol: Tam ve kesir kısımlarını ayrı topla
(2 + 1) + (34 + 24) = 3 + 54 = 3 + 114 = 414
Dikkat! Çıkarmada kesir kısmı yetmezse bir tam bozulur: 314 − 134 → 314 = 254 → 254 − 134 = 124 = 112.
Tam sayılı kesir hesaplayıcı
PROBLEM ÇÖZME

Kesirlerle Toplama ve Çıkarma Problemleri

Örnek 1 • Kek tarifi

Bir kek için 34 su bardağı süt ve 23 su bardağı yoğurt kullanılıyor. Toplam kaç su bardağı sıvı malzeme gerekir?

912 + 812 = 1712 = 1512 su bardağı.
Örnek 2 • Kurdele

512 m kurdelenin 234 m’si kullanıldı. Kaç metre kaldı?

524 − 234 → 464 − 234 = 234 m.
Örnek 3 • Kitap

Elif kitabının ilk gün 14’ünü, ikinci gün 25’ini okudu. Kitabın ne kadarı kaldı?

Okunan: 520 + 820 = 1320. Kalan: 1 − 1320 = 720.
OYUN 1

Kesir Terazisi

İşlemin sonucunu seç.

Oyun 2

Ortak Payda Avı

İki kesir için en küçük ortak paydayı seç.

ALIŞTIRMALAR

Alıştırmalar

A) Doğru mu, yanlış mı?

Alıştırmalar

B) Sonucu seç

BAĞLAM TEMELLİ SORULAR

Hayattan Sorular

Önce kendi cevabını defterine yaz, sonra “Çözümü gör” düğmesiyle karşılaştır.

Soru 1 • Bahçe

Bir bahçenin 25’ine domates, 13’üne biber ekildi. Geriye kalan kısma çiçek ekilecek. Bahçenin ne kadarına çiçek ekilir?

615 + 515 = 1115 → çiçek: 415.
Soru 2 • Yürüyüş

Mert sabah 134 km, akşam 223 km yürüdü. Günde toplam kaç km yürüdü?

3 + 912 + 812 = 3 + 1712 = 4512 km.
Soru 3 • Su deposu

Deponun 78’i doluydu. Bir gün 12’si, ertesi gün 14’ü kadar su kullanıldı. Deponun ne kadarı dolu kaldı?

78 − 48 − 28 = 18.
Soru 4 • Eksik kesir

23 + □ = 1112 ise □ kaçtır?

□ = 1112 − 812 = 312 = 14.
KAVRAM YANILGILARI

Yanılgı Avcısı

Arkadaşlarımızın düşüncelerinde bir hata var. Kartın üstüne tıkla ve doğrusunu gör.

ÖZET

Zihin Haritası

Merak kutusu: Eski Mısırlılar yalnızca birim kesirler (payı 1 olan kesirler) kullanırdı! 3/4’ü 1/2 + 1/4 olarak yazarlardı. Rhind Papirüsü’nde (MÖ 1650 dolayları) birçok kesrin birim kesirlerin toplamı olarak yazıldığı tablolar vardır.
Özet

Kendini Dene

10 soruluk kısa test. Her soruda yalnızca bir doğru cevap var.

Değerlendirme

Etkinlik: Tarif Ustası

Ailenle birlikte kesirli ölçüler içeren bir tarif bul (ör. 3/4 su bardağı süt, 1 1/2 su bardağı un). Tarifi iki katına ve yarısına göre yeniden yaz. Toplam sıvı ve toplam kuru malzeme miktarlarını kesirlerle toplama yaparak hesapla.

Öz Değerlendirme

Her ifade için kendini değerlendir.

Öğrenme Günlüğüm

Defterine ya da aşağıdaki alana yaz (bu alan kaydedilmez).

1 / 1