dersmatematik.net • 6. Sınıf Matematik • Ondalıklarla Toplama ve Çıkarma
3. TEMA • SAYILAR VE NİCELİKLER (2)

Ondalık Gösterimlerle Toplama ve Çıkarma

Market fişinde 24,75 TL’lik peynir ve 8,5 TL’lik ekmek var. Toplam ne kadar? 50 TL verirsek ne kadar para üstü alırız? Virgülleri alt alta hizalayıp aynı basamakları toplamayı, gerekirse sona sıfır eklemeyi ve sonucu tahminle kontrol etmeyi öğreniyoruz.

Konu AnlatımıMAT.6.1.8Market fişi2 oyunSunum modu
Öğrenme çıktısı (MAT.6.1.8): Gerçek yaşam durumlarında karşılaşılan kesir, ondalık ve yüzde gösterimleri ile ilgili dört işlem gerektiren problemleri çözebilme.
Bu derste ondalık gösterimlerle toplama ve çıkarma ele alınır: işlemi kesirlerle ilişkilendirir; virgülleri ve aynı basamakları alt alta hizalar; eş değer gösterimlerle basamak sayılarını eşitler; sonucu tahminle kontrol eder ve problem çözer.
Ders haritası

Bu derste neler var?

Nasıl çalışmalıyım? Her bölümde önce tanımı oku, dikkat kutusunu mutlaka incele, sonra etkileşimli araçla dene. Bölüm sonundaki “Sıra Sende” sorularını çöz. Sınıfta öğretmeninle izlerken sağ üstteki Sunum Modu düğmesine bas; ← → tuşlarıyla slayt gibi ilerleyebilirsin.
Anahtar kavramlar
ondalık gösterim, toplama, çıkarma, virgül, basamak hizalama, eş değer gösterim, tahmin
Semboller
8,5 = 8,50
Araçlar
basamak tablosu, onluk bloklar, para, hesap makinesi
ÖN DEĞERLENDİRME

Hazır mıyız?

Ondalık basamakları ve kesirlerle toplamayı hatırlayalım.

BAŞLAYALIM

Market Fişi

Sepete ürün ekle; fiş toplamı ve para üstü hesaplansın. Önce kafandan tahmin et!

Kasa
BAĞLANTI

Ondalık Toplama = Kesirlerle Toplama

Ondalık gösterimler paydası 10, 100, 1000 olan kesirlerdir. Toplarken paydaları eşitleriz; bu, virgülden sonraki basamak sayılarını eşitlemek demektir!

Kesirlerle
2,4 + 1,35 = 2410 + 135100 = 240100 + 135100 = 375100 = 3,75
Ondalıklarla
2,40 + 1,35 = 3,75
2,4’ün sonuna 0 eklemek, 2410’u 240100’e genişletmektir.
KURAL

Virgülleri Alt Alta Hizala

Ondalık gösterimlerle toplama ve çıkarma yapılırken virgüller alt alta gelecek biçimde yazılır; böylece aynı basamaklar (birler birlerin, onda birler onda birlerin altına) hizalanır. Gerekirse sona sıfır eklenerek basamak sayıları eşitlenir. İşlem doğal sayılardaki gibi yapılır, sonuçta virgül aynı hizaya konur.
Hizalı işlem
Dikkat! Sağdan hizalamak yanlıştır: 24,75 + 8,5 işleminde 5’i 5’in altına yazarsak 24,75 + 0,85 yapmış oluruz. Hep virgülü hizala!
ETKİNLİK

Onluk Bloklarla Toplama

Büyük kare 1, şerit 0,1, küçük kare 0,01’dir. 10 küçük kare bir şeride, 10 şerit bir büyük kareye dönüşür (eldeli toplama).

Blok modeli
+
ÇIKARMA

Çıkarma ve Para Üstü

Ondalık gösterimlerle çıkarmada da virgüller hizalanır. Basamakta yeterli değer yoksa bir üst basamaktan onluk bozulur: 1 birlik = 10 onda bir, 1 onda bir = 10 yüzde bir.
Örnek

50 − 33,25 işlemini yapınız.

50,00 − 33,25: yüzde birlerde 0 − 5 yapılamaz → onluk boz. 50,00 = 49 + 0,9 + 0,10 → sonuç 16,75. Kontrol: 16,75 + 33,25 = 50 ✔
Örnek

7 − 2,086 = ?

7,000 − 2,086 = 4,914. Tam sayının sonuna virgül ve sıfırlar ekleyerek basamakları eşitledik.
STRATEJİ

Tahminle Kontrol

İşlem yapmadan önce sayıları en yakın tam sayıya yuvarla ve tahmin et. Sonuç tahminden çok uzaksa virgülü yanlış yere koymuş olabilirsin!

İşlemTahmini sonuç
OYUN 1

Alışveriş Sepeti

Toplamı ya da para üstünü bul.

Oyun 2

Virgül Hizalama

İşlemin doğru sonucunu seç (yanlış hizalama tuzaklarına dikkat!).

ALIŞTIRMALAR

Alıştırmalar

A) Doğru mu, yanlış mı?

Alıştırmalar

B) Hesapla (ondalık için virgül ya da nokta kullanabilirsin)

BAĞLAM TEMELLİ SORULAR

Hayattan Sorular

Önce kendi cevabını defterine yaz, sonra “Çözümü gör” düğmesiyle karşılaştır.

Soru 1 • Uzun atlama

Ece birinci atlayışta 3,85 m, ikinci atlayışta 4,1 m atladı. İkinci atlayış kaç metre daha uzun?

4,10 − 3,85 = 0,25 m (25 cm).
Soru 2 • Yağış

Bir şehirde üç günde 12,6 mm, 8,75 mm ve 0,9 mm yağış ölçüldü. Toplam yağış kaç mm?

12,60 + 8,75 + 0,90 = 22,25 mm.
Soru 3 • Ateş

Ali’nin ateşi 38,4 °C idi; ilaçtan sonra 36,9 °C’ye düştü. Kaç derece düştü?

38,4 − 36,9 = 1,5 °C.
Soru 4 • Eksik sayı

□ + 4,08 = 10 ise □ kaçtır?

10,00 − 4,08 = 5,92.
KAVRAM YANILGILARI

Yanılgı Avcısı

Arkadaşlarımızın düşüncelerinde bir hata var. Kartın üstüne tıkla ve doğrusunu gör.

ÖZET

Zihin Haritası

Merak kutusu: Kasiyerler para üstünü çoğu zaman “yukarı sayarak” verir: 33,25 TL’lik alışverişe 50 TL verildiğinde 33,25 → 34 (0,75) → 40 (6) → 50 (10). Toplam 0,75 + 6 + 10 = 16,75 TL. Çıkarmayı toplamayla yapmanın akıllı bir yolu!
Özet

Kendini Dene

10 soruluk kısa test. Her soruda yalnızca bir doğru cevap var.

Değerlendirme

Etkinlik: Aile Bütçesi

Bir haftalık market fişlerini topla (ya da bir fiyat listesi hazırla). Ürün fiyatlarını alt alta hizalayarak topla, önce tahmin et sonra hesapla. Belirli bir bütçeden ne kadar artacağını hesapla ve tasarruf için iki öneri yaz.

Öz Değerlendirme

Her ifade için kendini değerlendir.

Öğrenme Günlüğüm

Defterine ya da aşağıdaki alana yaz (bu alan kaydedilmez).

1 / 1