dersmatematik.net • 6. Sınıf Matematik • Araştırma Sorusu Oluşturma
4. TEMA • İSTATİSTİKSEL ARAŞTIRMA SÜRECİ

Kategorik ve Nicel Veriye Dayanan Araştırma Sorusu

“Sınıfımızdaki öğrenciler en çok hangi sporu seviyor?” ile “Sınıfımızdaki öğrenciler günde kaç saat uyuyor?” sorularının verileri aynı türde mi? Kategorik ve nicel (kesikli) veriyi ayırt ediyor; betimleme ve karşılaştırma gerektiren, ölçütlere uygun araştırma soruları oluşturuyoruz.

Konu AnlatımıMAT.6.5.1Soru tamir atölyesi2 oyunSunum modu
Öğrenme çıktısı (MAT.6.5.1): Kategorik veya nicel (kesikli) veri ile çalışabilme ve veriye dayalı karar verebilme.
Bu derste araştırma sürecinin ilk adımı ele alınır: kategorik veya nicel (kesikli) veriye dayanan istatistiksel araştırma gerektiren durumları fark eder; betimleme ya da karşılaştırma gerektiren araştırma soruları oluşturur ve soruları ölçütlere göre değerlendirir.
Ders haritası

Bu derste neler var?

Nasıl çalışmalıyım? Her bölümde önce tanımı oku, dikkat kutusunu mutlaka incele, sonra etkileşimli araçla dene. Bölüm sonundaki “Sıra Sende” sorularını çöz. Sınıfta öğretmeninle izlerken sağ üstteki Sunum Modu düğmesine bas; ← → tuşlarıyla slayt gibi ilerleyebilirsin.
Anahtar kavramlar
istatistiksel araştırma, araştırma sorusu, veri, kategorik veri, nicel (kesikli) veri, betimleme, karşılaştırma, değişkenlik
Semboller
Kim? Ne? Hangi veri?
Araçlar
anket formu, not defteri, tablo
ÖN DEĞERLENDİRME

Hazır mıyız?

5. sınıfta öğrendiğin araştırma sürecini hatırlayalım.

BAŞLAYALIM

Bu Soru İstatistiksel mi?

Bir sorunun cevabı tek bir sayı ya da bilgi ise istatistiksel değildir. Cevabın kişiden kişiye değişmesi bekleniyor ve veri toplamak gerekiyorsa istatistiksel bir sorudur.

İstatistiksel değil
“Elif’in kaç kardeşi var?”
“Okulumuz kaç yılında kuruldu?”
İstatistiksel
“6. sınıf öğrencilerinin kaç kardeşi var?”
“Okulumuzdaki öğrenciler okula nasıl geliyor?”
Anahtar fikir: İstatistiksel bir soru değişkenlik içerir: cevaplar farklı farklıdır ve bir grup hakkında genel bir sonuca ulaşmak için birçok veri gerekir.
KAVRAM

Kategorik ve Nicel (Kesikli) Veri

Kategorik veri: Sayıyla değil, sözcük ya da kategoriyle ifade edilen veridir.
En sevilen renk, ulaşım aracı, doğum yeri, kan grubu
Nicel (kesikli) veri: Sayma sonucu elde edilen, doğal sayılarla ifade edilen veridir.
Kardeş sayısı, okunan kitap sayısı, ailedeki kişi sayısı
Dikkat! Sayıyla yazılan her veri nicel değildir: okul numarası, telefon numarası, forma numarası sayıyla yazılır ama sayma ya da ölçme sonucu değildir; bunlar kategorik veridir. Ortalaması anlamsızdır!
Veri türü ayırıcı
KAVRAM

Betimleme ve Karşılaştırma Soruları

Betimleme sorusu
Tek bir grubun özelliğini anlatır.
“6-A sınıfındaki öğrenciler en çok hangi meyveyi seviyor?”
Karşılaştırma sorusu
İki ya da daha fazla grubu karşılaştırır.
“6-A ve 6-B sınıflarındaki öğrencilerin okuduğu kitap sayıları arasında fark var mı?”

Her araştırma sorusunun türünü belirle.

Araştırma sorusuTürVeri
ÖLÇÜTLER

İyi Bir Araştırma Sorusunun Ölçütleri

  1. İstatistikseldir: Cevapları değişkenlik gösterir.
  2. Açık ve anlaşılırdır: Herkes aynı biçimde anlar.
  3. Kimden veri toplanacağı bellidir: “6. sınıf öğrencileri”, “okulumuzdaki öğretmenler” gibi.
  4. Hangi verinin toplanacağı bellidir: kategorik mi, nicel mi?
  5. Veri toplanabilir: Süre, imkân ve mahremiyet açısından uygundur.
  6. İlgi çekici ve amaca uygundur.
Örnek

“İnsanlar spor yapar mı?” sorusu hangi ölçütleri karşılamıyor? Nasıl düzeltilir?

“İnsanlar” kimdir belli değil; “spor yapmak” belirsiz. Düzeltilmiş: “Okulumuzdaki 6. sınıf öğrencileri haftada kaç gün spor yapıyor?” (nicel veri, betimleme).
ETKİNLİK

Soru Tamir Atölyesi

Her sorudaki temel sorunu seç. Sonra düzeltilmiş hâlini gör.

Bozuk soruSorun
Düzeltilmiş hâller

Bozuk soruların ölçütlere uygun yeni hâlleri

  • “Okulumuzdaki 6. sınıf öğrencilerinin en sevdiği ders hangisidir?”
  • “6-A sınıfındaki öğrenciler geçen ay kaç kitap okudu?”
  • “Sınıfımızdaki öğrencilerin evcil hayvan sayıları nedir?”
  • “Okulumuzdaki öğrenciler okula hangi ulaşım aracıyla geliyor?”
  • “Sınıfımızdaki öğrencilerin ailelerinde kaç kişi var?” (gelir sorulmaz, mahremiyet)
ETKİNLİK

Soru Oluşturucu

Bir grup, bir konu ve soru türü seç; araştırma sorun oluşsun. Ölçütleri kontrol et.

Parçaları birleştir
OYUN 1

İstatistiksel mi?

Soru istatistiksel bir araştırma sorusu mu?

Oyun 2

Betimleme mi, Karşılaştırma mı?

ALIŞTIRMALAR

Alıştırmalar

A) Doğru mu, yanlış mı?

Alıştırmalar

B) Hangisi en iyi araştırma sorusudur?

KAVRAM YANILGILARI

Yanılgı Avcısı

Arkadaşlarımızın düşüncelerinde bir hata var. Kartın üstüne tıkla ve doğrusunu gör.

ÖZET

Zihin Haritası

Merak kutusu: TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) her yıl “Türkiye’de çocuklar bilişim teknolojilerini ne kadar kullanıyor?” gibi sorularla binlerce aileden veri toplar. Her büyük araştırma, iyi yazılmış bir araştırma sorusuyla başlar!
Özet

Kendini Dene

10 soruluk kısa test. Her soruda yalnızca bir doğru cevap var.

Değerlendirme

Etkinlik: Araştırma Sorusu Kartları

İlgi duyduğun iki konu seç (spor, kitap, teknoloji, beslenme …). Her konu için biri kategorik, biri nicel veri gerektiren; biri betimleme, biri karşılaştırma yapan toplam 4 araştırma sorusu yaz. Arkadaşına kartlarını ölçütlere göre değerlendirt ve gerekirse düzelt.

Öz Değerlendirme

Her ifade için kendini değerlendir.

Öğrenme Günlüğüm

Defterine ya da aşağıdaki alana yaz (bu alan kaydedilmez).

1 / 1