Bir sınıftaki öğrencilerin “tipik” kardeş sayısı nedir? Verileri tek bir sayıyla özetlemenin üç yolu var: aritmetik ortalama, ortanca ve tepe değer. Her birini modellerle hesaplıyor, uç değerlerin etkisini inceliyor ve duruma uygun ölçüyü seçiyoruz.
Sıralamayı, bölmeyi ve grafik okumayı hatırlayalım.
Beş arkadaşın şekerleri farklı sayıda: 3, 7, 5, 2, 8. Hepsi şekerlerini birleştirip eşit paylaşırsa her birine kaç şeker düşer?
Ali’nin 4 sınavdaki puanları 70, 85, 90 ve 75’tir. 5. sınavda kaç alırsa ortalaması 82 olur?
Bir sınıftaki 7 öğrencinin geçen ay okuduğu kitap sayıları: 2, 3, 3, 4, 4, 4, ?. Son öğrencinin kitap sayısını değiştir. Hangi ölçü çok etkileniyor?
| Ölçü | Ne zaman uygun? |
|---|---|
| Aritmetik ortalama | Nicel veri, uç değer yoksa; bütün verileri hesaba katar. |
| Ortanca | Nicel veride uç değer varsa; “tipik” değeri iyi gösterir. |
| Tepe değer | Kategorik veri ya da en çok tercih edilen değer soruluyorsa. |
Her durum için en uygun ölçüyü seç.
| Durum | Ölçü |
|---|
İstenen ölçüyü hesapla.
Ortalamaya göre eksik değeri bul.
Arkadaşlarımızın düşüncelerinde bir hata var. Kartın üstüne tıkla ve doğrusunu gör.
10 soruluk kısa test. Her soruda yalnızca bir doğru cevap var.
Bir hafta boyunca ailendeki her bireyin (ya da kendinin her gün) uyku süresini saat olarak kaydet. Verilerin aritmetik ortalamasını, ortancasını ve tepe değerini bul. Bir gün çok az ya da çok fazla uyunduysa hangi ölçünün daha çok etkilendiğini açıkla.
Defterine ya da aşağıdaki alana yaz (bu alan kaydedilmez).