dersmatematik.net • 6. Sınıf Matematik • Paralel Doğrular ve Kesen
5. TEMA • GEOMETRİK ŞEKİLLER

Paralel İki Doğru ve Bir Kesenle Oluşan Açılar

Demir yolu raylarını kesen bir hemzemin geçitte kaç açı oluşur? Hangileri birbirine eştir? İki paralel doğru ve bir kesenle oluşan sekiz açıyı inceliyor; yöndeş, iç ters ve dış ters açıları tanıyıp ölçülerini buluyoruz.

Konu AnlatımıMAT.6.3.1Kesen laboratuvarı2 oyunSunum modu
Öğrenme çıktısı (MAT.6.3.1): Düzlemde iki paralel doğru ve bir kesen ile oluşan açıları sınıflandırabilme.
Düzlemde iki paralel doğru ve bir kesen ile oluşan sekiz açıyı belirler; açıları ölçerek eş ve bütünler olanları ayrıştırır; konumlarına göre (aynı yöne bakan, iç bölgede, iç bölgede ters yöne bakan …) tasnif eder; yöndeş, iç ters ve dış ters açılar olarak adlandırır.
Ders haritası

Bu derste neler var?

Nasıl çalışmalıyım? Her bölümde önce tanımı oku, dikkat kutusunu mutlaka incele, sonra etkileşimli araçla dene. Bölüm sonundaki “Sıra Sende” sorularını çöz. Sınıfta öğretmeninle izlerken sağ üstteki Sunum Modu düğmesine bas; ← → tuşlarıyla slayt gibi ilerleyebilirsin.
Anahtar kavramlar
paralel doğrular, kesen, yöndeş açılar, iç ters açılar, dış ters açılar, eş açılar, bütünler açılar, ters açılar
Semboller
d₁ // d₂   ≅ eş
Araçlar
cetvel, gönye, açıölçer, kareli kâğıt, asetat
ÖN DEĞERLENDİRME

Hazır mıyız?

Doğruların durumlarını ve açı çeşitlerini hatırlayalım.

BAŞLAYALIM

Hemzemin Geçit

Bir yol, paralel iki demir yolu rayını eğik olarak kesiyor. Raylar paralel iki doğru, yol ise bir kesen modelidir. Kesişim noktalarının her birinde dörder açı oluşur.

Kesen: Düzlemde iki doğruyu farklı iki noktada kesen üçüncü doğruya bu iki doğrunun keseni denir. d₁ ve d₂ paralel doğrular ise d₁ // d₂ biçiminde gösterilir.
KAVRAM

Sekiz Açı ve Bölgeler

İki paralel doğrunun arasında kalan bölge iç bölge, dışında kalan bölgeler dış bölgedir. Açıları bulundukları bölgeye ve kesenin hangi tarafında olduklarına göre gruplarız.

İç açılar
3, 4, 5, 6
Dış açılar
1, 2, 7, 8
ETKİNLİK

Kesen Laboratuvarı

Kesenin eğimini değiştir; sekiz açının ölçüleri anında güncellensin. Hangi açılar hep eşit kalıyor?

Açı ölçer
KAVRAM 1

Yöndeş Açılar

Kesenin aynı tarafında bulunan, biri iç biri dış bölgede olan ve aynı yöne bakan açılara yöndeş açılar denir. Paralel iki doğru ve bir kesenle oluşan yöndeş açılar eştir.
Yöndeş çiftler: (1, 5), (2, 6), (3, 7), (4, 8)
Kayan açı: Üstteki kesişim noktasını kesen boyunca aşağı kaydırırsan 1. açı tam olarak 5. açının üzerine oturur. Doğrular paralel olduğu için açılar aynıdır!
Kaydır
KAVRAM 2

İç Ters ve Dış Ters Açılar

İç ters açılar: İç bölgede, kesenin farklı taraflarında ve ters yöne bakan açılardır.
(3, 6), (4, 5) → eştir.
Dış ters açılar: Dış bölgede, kesenin farklı taraflarında ve ters yöne bakan açılardır.
(1, 8), (2, 7) → eştir.
Açı çifti avı
Dikkat! Kesenin aynı tarafındaki iç açılar (3 ve 5 ya da 4 ve 6) eş değildir; bütünlerdir: toplamları 180°’dir. Ayrıca her kesişim noktasındaki ters açılar (1 ve 4, 2 ve 3 …) eştir, komşu açılar bütünlerdir.
ETKİNLİK

Paralellik Testi

Alttaki doğruyu döndür. Doğrular paralel değilse yöndeş açılar hâlâ eşit mi?

Doğruyu döndür
Sonuç: Yöndeş (ya da iç ters, dış ters) açılar eşse doğrular paraleldir; eş değilse doğrular paralel değildir. Bu, iki doğrunun paralel olup olmadığını açı ölçerek anlamanın bir yoludur.
OYUN 1

Açı Çiftini Adlandır

Renkli iki açının ilişkisini seç.

Oyun 2

Ölçüyü Bul

Verilen açıdan yararlanarak istenen açının ölçüsünü bul.

ALIŞTIRMALAR

Alıştırmalar

A) Doğru mu, yanlış mı?

Alıştırmalar

B) d₁ // d₂ ve 2. açı 115° ise diğer açıları bul

BAĞLAM TEMELLİ SORULAR

Hayattan Sorular

Önce kendi cevabını defterine yaz, sonra “Çözümü gör” düğmesiyle karşılaştır.

Soru 1 • Merdiven korkuluğu

Merdiven korkuluğundaki eğik çubuk, alttaki yatay tahtayla 38°’lik açı yapıyor. Üstteki (alttakine paralel) yatay tahtayla aynı yönde kaç derecelik açı yapar?

Yöndeş açılar eştir: 38°.
Soru 2 • Çizgili defter

Çizgili deftere çizilen bir doğru, bir çizgiyle 62°’lik açı yapıyor. Hemen alttaki çizgiyle yaptığı iç ters açı kaç derecedir?

Defter çizgileri paraleldir; iç ters açılar eş: 62°.
Soru 3 • Yaya geçidi

Yaya geçidinin paralel şeritlerini kesen bir bisiklet yolu, şeritlerden biriyle 105° açı yapıyor. Diğer şeritle aynı taraftaki iç açı kaç derecedir?

Kesenin aynı tarafındaki iç açılar bütünler: 180° − 105° = 75°.
Soru 4 • Paralel mi?

İki raf ve bunları kesen bir destek çubuğu çiziliyor. Yöndeş açılar 70° ve 72° ölçülüyor. Raflar paralel midir?

Yöndeş açılar eş değil → raflar paralel değil.
KAVRAM YANILGILARI

Yanılgı Avcısı

Arkadaşlarımızın düşüncelerinde bir hata var. Kartın üstüne tıkla ve doğrusunu gör.

ÖZET

Zihin Haritası

Merak kutusu: Mimarlar ve marangozlar merdiven korkuluklarını yaparken eğik çubuğun alt ve üst yatay tahtalarla yaptığı açıları eşit keserler. Neden mi? Yatay tahtalar paraleldir; eğik çubuk bir kesendir ve yöndeş açılar eştir!
Özet

Kendini Dene

10 soruluk kısa test. Her soruda yalnızca bir doğru cevap var.

Değerlendirme

Etkinlik: Çevremdeki Kesenler

Çevrende iki paralel doğru ve bir kesen modeli bul (yaya geçidi, merdiven korkuluğu, defter çizgileri ve eğik bir kalem …). Fotoğrafını çek ya da çiz; sekiz açıyı numaralandır, açıölçerle iki açıyı ölç ve diğer altı açıyı ölçmeden hesapla. Ölçerek kontrol et.

Öz Değerlendirme

Her ifade için kendini değerlendir.

Öğrenme Günlüğüm

Defterine ya da aşağıdaki alana yaz (bu alan kaydedilmez).

1 / 1