dersmatematik.net • 6. Sınıf Matematik • Paralel Doğrular ve İki Kesen
5. TEMA • GEOMETRİK ŞEKİLLER

Paralel İki Doğru ve İki Kesenle Oluşan Şekiller

Paralel iki doğruyu iki kesenle kesersek aralarında hangi şekiller oluşur? Kesenler kesişirse üçgen, kesişmezse yamuk, birbirine paralel olursa paralelkenar! Bütün durumları sistemli biçimde inceliyor, oluşan şekillerin kenar ve açı özelliklerini keşfediyoruz.

Konu AnlatımıMAT.6.3.2İki kesen laboratuvarı2 oyunSunum modu
Öğrenme çıktısı (MAT.6.3.2): Matematiksel araç ve teknolojiden yararlanarak iki paralel doğrunun iki kesenle oluşturduğu şekillerin özelliklerine dair çıkarım yapabilme.
Bu derste iki paralel doğrunun iki kesenle oluşturduğu şekillere dair varsayımda bulunur; kesenlerin kesişip kesişmemesine ve kesişim yerine göre durumları sistemli olarak listeler; oluşan şekilleri (üçgen, yamuk, paralelkenar, dikdörtgen, eşkenar dörtgen, kare) kenar ve açı özelliklerine göre varsayımlarıyla karşılaştırır.
Ders haritası

Bu derste neler var?

Nasıl çalışmalıyım? Her bölümde önce tanımı oku, dikkat kutusunu mutlaka incele, sonra etkileşimli araçla dene. Bölüm sonundaki “Sıra Sende” sorularını çöz. Sınıfta öğretmeninle izlerken sağ üstteki Sunum Modu düğmesine bas; ← → tuşlarıyla slayt gibi ilerleyebilirsin.
Anahtar kavramlar
paralel doğrular, kesen, üçgen, yamuk, paralelkenar, dikdörtgen, eşkenar dörtgen, kare, iç açılar toplamı
Semboller
AB // DC yamukta tabanlar
Araçlar
cetvel, gönye, geometri tahtası, asetat kâğıdı, açıölçer
ÖN DEĞERLENDİRME

Hazır mıyız?

Paralel doğruları, kesenleri ve çokgenleri hatırlayalım.

BAŞLAYALIM

Varsayımda Bulun

İki paralel doğruyu (d₁ // d₂) iki kesenle kesiyoruz. Paralel doğruların arasında kalan bölgede hangi şekiller oluşabilir? Önce tahmin et ve işaretle.

ŞekilOluşabilir mi?
ETKİNLİK

İki Kesen Laboratuvarı

Kesenlerin üst ve alt uçlarını kaydır. Oluşan şekil ve özellikleri anında belirlensin.

Kesen kaydırıcı
SİSTEMLİ İNCELEME

Bütün Durumlar

Durumları kesenlerin kesişip kesişmediğine ve nerede kesiştiğine göre gruplayalım.

KAVRAM

Yamuk

Yalnızca bir çift karşılıklı kenarı paralel olan dörtgene yamuk denir. Paralel kenarlara taban, diğer kenarlara yan kenar denir. Paralel iki doğrunun, kesişmeyen ve birbirine paralel olmayan iki kesenle oluşturduğu dörtgen yamuktur.
Çeşitkenar yamuk
Yan kenarları farklı uzunlukta.
İkizkenar yamuk
Yan kenarları eş; taban açıları eş.
Dik yamuk
Bir yan kenarı tabanlara dik.
Açı ilişkisi: Yamukta aynı yan kenara komşu iki açı, paralel doğrular ve bir kesenin oluşturduğu aynı taraftaki iç açılardır; bu yüzden bütünlerdir (toplamları 180°).
KAVRAM

Paralelkenar Ailesi

Karşılıklı kenarları ikişer ikişer paralel olan dörtgene paralelkenar denir. Paralel iki doğru, birbirine paralel iki kesenle kesilirse paralelkenar oluşur.
ŞekilKenarlarAçılar
ParalelkenarKarşılıklı kenarlar paralel ve eşKarşılıklı açılar eş, komşu açılar bütünler
DikdörtgenKarşılıklı kenarlar paralel ve eşBütün açılar 90°
Eşkenar dörtgenBütün kenarlar eşKarşılıklı açılar eş
KareBütün kenarlar eşBütün açılar 90°
Aile ilişkisi: Dikdörtgen, eşkenar dörtgen ve kare özel paralelkenarlardır. Kare hem dikdörtgen hem eşkenar dörtgendir!
GENELLEME

Oluşan Şekillerin İç Açıları Toplamı

Üçgen
İç açılar toplamı 180°. Paralel doğrulardan birinin üzerindeki köşede oluşan açılar bir doğru açı oluşturur.
Dörtgen
İç açılar toplamı 360°. Her yan kenarda iki açı bütünler: 180° + 180°.
Örnek

Bir yamukta tabanlara komşu açılardan biri 65°, aynı yan kenardaki diğer açı kaç derecedir? Yamuğun dört açısının toplamı nedir?

Aynı yan kenardaki açılar bütünler: 180° − 65° = 115°. Dört açının toplamı 360°.
OYUN 1

Hangi Şekil Oluştu?

Paralel doğrular ve kesenlerle oluşan şekli adlandır.

Oyun 2

Eksik Açı

Yamuk ve paralelkenarlarda eksik açıyı bul.

ALIŞTIRMALAR

Alıştırmalar

A) Doğru mu, yanlış mı?

Alıştırmalar

B) Seç

KAVRAM YANILGILARI

Yanılgı Avcısı

Arkadaşlarımızın düşüncelerinde bir hata var. Kartın üstüne tıkla ve doğrusunu gör.

ÖZET

Zihin Haritası

Merak kutusu: Köprü korkuluklarında ve vinç kollarında paralel iki demirin arasına çapraz demirler kaynaklanır. Ortaya çıkan üçgen ve paralelkenarlar yapıyı hem hafif hem sağlam yapar. Mühendisler bu yapılara “kafes sistem” der.
Özet

Kendini Dene

10 soruluk kısa test. Her soruda yalnızca bir doğru cevap var.

Değerlendirme

Etkinlik: Geometri Tahtası Avı

Geometri tahtasında (ya da kareli kâğıtta) iki paralel lastik ger. İkişer lastikle kesen oluşturarak üçgen, yamuk, paralelkenar, dikdörtgen, eşkenar dörtgen ve kare elde et. Her şekli çiz, kenar ve açı özelliklerini yaz.

Öz Değerlendirme

Her ifade için kendini değerlendir.

Öğrenme Günlüğüm

Defterine ya da aşağıdaki alana yaz (bu alan kaydedilmez).

1 / 1