dersmatematik.net • 6. Sınıf Matematik • Üçgenin İç ve Dış Açıları
5. TEMA • GEOMETRİK ŞEKİLLER

Üçgenin İç ve Dış Açıları

Bir üçgenin köşelerini yırtıp yan yana koyarsak neden hep bir doğru açı oluşur? Paralel doğrular ve kesenlerden yararlanarak üçgenin iç açıları toplamının 180° olduğunu gerekçelendiriyor; bir dış açının, kendisine komşu olmayan iki iç açının toplamına eşit olduğunu keşfediyoruz.

Konu AnlatımıMAT.6.3.2 • 6.3.4Köşe yırtma2 oyunSunum modu
Öğrenme çıktısı (MAT.6.3.4): Üçgen, yamuk, paralelkenar, eşkenar dörtgen, dikdörtgen ve karenin açıları ile ilgili problemleri çözebilme.
Bu derste üçgenin iç açıları toplamının 180° olduğunu paralel doğru ve kesenle gerekçelendirir (MAT.6.3.2); dış açının kendisine komşu olmayan iki iç açının toplamına eşit olduğunu fark eder; üçgenin açılarıyla ilgili problemlerde bileşenleri belirler, strateji geliştirir ve çözer (MAT.6.3.4).
Ders haritası

Bu derste neler var?

Nasıl çalışmalıyım? Her bölümde önce tanımı oku, dikkat kutusunu mutlaka incele, sonra etkileşimli araçla dene. Bölüm sonundaki “Sıra Sende” sorularını çöz. Sınıfta öğretmeninle izlerken sağ üstteki Sunum Modu düğmesine bas; ← → tuşlarıyla slayt gibi ilerleyebilirsin.
Anahtar kavramlar
üçgen, iç açı, dış açı, iç açılar toplamı, komşu olmayan iç açılar, doğru açı, iç ters açılar
Semboller
a + b + c = 180°
Araçlar
açıölçer, makas, kâğıt üçgen, cetvel
ÖN DEĞERLENDİRME

Hazır mıyız?

Doğru açıyı ve paralel doğrularda oluşan açıları hatırlayalım.

BAŞLAYALIM

Köşeleri Yırt, Yan Yana Koy

Üçgenin üç köşesini renklendirip yırtıyoruz. Köşeleri aynı noktada yan yana getirince ne oluşuyor?

Köşe yırtma
GEREKÇELENDİRME

Paralel Doğru ile Kanıt

Üçgenin tepe noktasından tabana paralel bir doğru çizelim. Kenarlar artık iki paralel doğruyu kesen kesenler olur!

Adım adım
KURAL

Üçgenin İç Açıları

Bir üçgenin iç açılarının ölçüleri toplamı 180°’dir.
m(Â) + m(B̂) + m(Ĉ) = 180°
Dar açılı üçgen
Üç açısı da 90°’den küçük.
Dik üçgen
Bir açısı 90°; diğer ikisinin toplamı 90° (tümler).
Geniş açılı üçgen
Bir açısı 90°’den büyük; bu yüzden diğer ikisi dar.
Dikkat! Bir üçgende en fazla bir dik açı ya da bir geniş açı olabilir. İki dik açı olsaydı toplamları zaten 180° olurdu ve üçüncü açıya yer kalmazdı! Eşkenar üçgenin her açısı 180° ÷ 3 = 60°’dir.
KURAL

Dış Açı

Üçgenin bir kenarının uzantısı ile komşu kenar arasında kalan açıya dış açı denir. Bir dış açı ile ona komşu iç açı bütünlerdir.
Bir dış açının ölçüsü, kendisine komşu olmayan iki iç açının ölçüleri toplamına eşittir: d = a + b
Neden? c + d = 180° (doğru açı) ve a + b + c = 180° (iç açılar). İkisinde de c var: o hâlde d = a + b!
Örnek

Bir üçgenin iki iç açısı 48° ve 67°’dir. Üçüncü köşedeki dış açı kaç derecedir?

Dış açı = 48° + 67° = 115°. (Kontrol: üçüncü iç açı 65°; 65° + 115° = 180° ✔)
ETKİNLİK

Açı Laboratuvarı

C köşesini hareket ettir. İç açılar değişse de toplam ve dış açı ilişkisi hiç bozulmuyor mu?

Üçgen
PROBLEM ÇÖZME

Üçgende Açı Problemleri

Problem 1 • İkizkenar üçgen

İkizkenar bir üçgenin tepe açısı 40°’dir. Taban açıları kaç derecedir?

Taban açıları eş: (180° − 40°) ÷ 2 = 70°.
Problem 2 • Oranlı açılar

Bir üçgenin açıları x, 2x ve 3x ise en büyük açı kaç derecedir?

6 eş parça = 180° → x = 30°. En büyük açı 3 × 30° = 90° (dik üçgen).
Problem 3 • Katlama

Kâğıttan kesilen bir dik üçgenin dar açılarından biri 35°’dir. Diğer dar açı ve bu köşedeki dış açı kaç derecedir?

Diğer dar açı 90° − 35° = 55°. 55°’lik köşedeki dış açı 180° − 55° = 125° (= 90° + 35° ✔).
OYUN 1

Eksik Açı

Üçgenin eksik iç açısını bul.

Oyun 2

Dış Açı Avcısı

Dış açının ölçüsünü bul.

ALIŞTIRMALAR

Alıştırmalar

A) Doğru mu, yanlış mı?

Alıştırmalar

B) Hesapla

KAVRAM YANILGILARI

Yanılgı Avcısı

Arkadaşlarımızın düşüncelerinde bir hata var. Kartın üstüne tıkla ve doğrusunu gör.

ÖZET

Zihin Haritası

Merak kutusu: Dünya’nın yüzeyine çok büyük bir üçgen çizersen (örneğin Kuzey Kutbu’ndan ekvatora iki meridyen ve ekvatorun bir parçası) iç açılar toplamı 180°’den büyük çıkar! Çünkü küre yüzeyi düz değildir. 180° kuralı düzlemdeki üçgenler içindir.
Özet

Kendini Dene

10 soruluk kısa test. Her soruda yalnızca bir doğru cevap var.

Değerlendirme

Etkinlik: Yırt ve Birleştir

Kâğıttan üç farklı üçgen (dar, dik, geniş açılı) kes. Her birinin köşelerini renklendir, yırt ve bir doğru üzerinde yan yana birleştir. Fotoğraflarını çekip sonucu açıkla. Ardından bir dış açıyı ölçerek komşu olmayan iki iç açının toplamına eşit olduğunu doğrula.

Öz Değerlendirme

Her ifade için kendini değerlendir.

Öğrenme Günlüğüm

Defterine ya da aşağıdaki alana yaz (bu alan kaydedilmez).

1 / 1