dersmatematik.net • 6. Sınıf Matematik • Cebirsel İfadeler
6. TEMA • İŞLEMLERLE CEBİRSEL DÜŞÜNME

Cebirsel İfadeler: Terim, Katsayı, Sabit Terim

Taksimetre neden daha yola çıkmadan 40 TL gösterir? “15 · k + 40” ifadesindeki 15 ve 40 neyi anlatır? Cebirsel ifadelerin parçalarını, yani terimleri, katsayıları ve sabit terimleri tanıyor; bağlam içinde ne anlama geldiklerini yorumluyor ve 4a = a + 3a gibi denk ifadeler oluşturuyoruz.

Konu AnlatımıMAT.6.2.1İfade inceleyici2 oyunSunum modu
Öğrenme çıktısı (MAT.6.2.1): Gerçek yaşam durumlarında bilinen niceliklerden bilinmeyen niceliklere ilişkin muhakeme yapabilme.
Nicelikler arasındaki ilişkileri cebirsel olarak ifade eder; cebirsel ifadenin terimlerini, katsayılarını ve sabit terimini belirler; katsayı ve sabit terimin bağlam içindeki anlamını açıklar; cebirsel ifadelere denk ifadeler oluşturur ve denkliği değişkene farklı değerler vererek sınar.
Ders haritası

Bu derste neler var?

Nasıl çalışmalıyım? Her bölümde önce tanımı oku, dikkat kutusunu mutlaka incele, sonra etkileşimli araçla dene. Bölüm sonundaki “Sıra Sende” sorularını çöz. Sınıfta öğretmeninle izlerken sağ üstteki Sunum Modu düğmesine bas; ← → tuşlarıyla slayt gibi ilerleyebilirsin.
Anahtar kavramlar
cebirsel ifade, terim, katsayı, sabit terim, değişken, denk ifadeler, 4a = a + 3a
Semboller
3x + 5
Araçlar
renkli kartlar, çubuk modeli, tablo
ÖN DEĞERLENDİRME

Hazır mıyız?

Değişkeni ve harfle göstermeyi hatırlayalım.

BAŞLAYALIM

Taksimetre

Bir şehirde taksiye binince taksimetre açılış ücreti olarak 40 TL ile başlar; her kilometre için 15 TL eklenir. Gidilen yolu değiştir ve ücreti izle.

Taksimetre
KAVRAM

Cebirsel İfadenin Parçaları

Bir cebirsel ifadede toplama ya da çıkarma işaretleriyle ayrılan her bir parçaya terim denir. Bir terimde değişkenle çarpılan sayıya katsayı, değişken içermeyen terime sabit terim denir.
15k
Değişkenli terim. Katsayısı 15, değişkeni k.
40
Sabit terim. k ne olursa olsun değişmez.
2 terim
15k + 40 ifadesi iki terimlidir.
Dikkat! a teriminin katsayısı 1’dir: a = 1 · a. Katsayı 1 olduğunda genellikle yazılmaz. 7k ifadesinin sabit terimi yoktur (sabit terim 0 gibi düşünülebilir).
ETKİNLİK

İfade İnceleyici

Bir ifade seç; terimleri renklerle ayrılsın. Değişkene değer vererek ifadenin değerini de hesapla.

İnceleyici
YORUMLA

Katsayı ve Sabit Terimin Anlamı

Bağlam değişince katsayı ve sabit terimin anlamı da değişir. Her durumda ne anlattıklarını düşün.

DurumİfadeKatsayı ne anlatır?Sabit terim ne anlatır?
Taksi ücreti (k km)15k + 401 km’nin ücretiAçılış ücreti
Spor salonu (a ay)300a + 150Aylık ücretKayıt ücreti
Kumbara (h hafta)25h + 60Haftada atılan paraBaşlangıçtaki para
Fidan boyu (y yıl)12y + 30Yılda uzama (cm)Dikildiğindeki boy
Örnek

Bir su faturası 4m + 85 TL ile hesaplanıyor (m: kullanılan su, m³). 4 ve 85 neyi anlatır? 20 m³ su kullanan ne öder?

4: 1 m³ suyun ücreti (TL). 85: su kullanılmasa da ödenen sabit ücret. m = 20 → 4 · 20 + 85 = 80 + 85 = 165 TL
KEŞİF

Denk İfadeler

Değişkene hangi değeri verirsek verelim hep aynı sonucu veren ifadelere denk ifadeler denir. Çubuk modelinde her mavi çubuk bir a’dır.

Denklik sınayıcı
4a, a + 3a, a + 2a + a, 2a + 2a, 4 · a ve a · 4 ifadelerinin hepsi denktir. Ama 4a ile a + 4 denk değildir.
OYUN 1

Parçayı Bul

İstenen katsayıyı, sabit terimi ya da terim sayısını bul.

Oyun 2

Denk İfade Avı

Verilen ifadeye denk olanı seç.

ALIŞTIRMALAR

Alıştırmalar

A) Doğru mu, yanlış mı?

Alıştırmalar

B) Seç

KAVRAM YANILGILARI

Yanılgı Avcısı

Arkadaşlarımızın düşüncelerinde bir hata var. Kartın üstüne tıkla ve doğrusunu gör.

ÖZET

Zihin Haritası

Merak kutusu: Fizikte de cebirsel ifadeler vardır! Sabit hızla giden bir aracın aldığı yol “hız · zaman” ile bulunur. Saatte 80 km giden bir araç t saatte 80 · t km yol alır. Burada 80 katsayıdır ve aracın hızını anlatır.
Özet

Kendini Dene

10 soruluk kısa test. Her soruda yalnızca bir doğru cevap var.

Değerlendirme

Etkinlik: Fatura Dedektifi

Evinizdeki su, telefon ya da internet faturasından birini incele. Sabit ücreti (sabit terim) ve kullanıma göre değişen ücreti (katsayı · değişken) belirleyerek faturayı bir cebirsel ifadeyle yaz. İfadeye farklı kullanım değerleri vererek fatura tutarını hesapla.

Öz Değerlendirme

Her ifade için kendini değerlendir.

Öğrenme Günlüğüm

Defterine ya da aşağıdaki alana yaz (bu alan kaydedilmez).

1 / 1