dersmatematik.net • 6. Sınıf Matematik • Çember ve π
7. TEMA • GEOMETRİK NİCELİKLER

Çemberin Uzunluğu ve Pi Sayısı

Bir bardağın, saatin ya da bisiklet tekerleğinin çevresini çapına bölersek hep aynı sayıya yakın bir sonuç bulur muyuz? Günlük hayattaki çembersel nesneleri ölçüyor, çemberi bir doğru boyunca yuvarlıyor ve çemberin uzunluğunun çap uzunluğuna bölümünün sabit olduğunu keşfediyoruz: π sayısı! Ç = π · R = 2 · π · r bağıntısına ulaşıyoruz.

Konu AnlatımıMAT.6.4.4Çember yuvarlama2 oyunSunum modu
Öğrenme çıktısı (MAT.6.4.4): Çemberin uzunluğu ile çap uzunluğu arasındaki ilişkiye yönelik çıkarım yapabilme.
Çemberin uzunluğu ile çap uzunluğu arasındaki ilişkiye yönelik varsayımlarda bulunur; çemberlerin uzunlukları ile çap uzunlukları arasındaki ilişkileri listeler; ilişkiyi varsayımlarıyla karşılaştırır; çemberin uzunluğunun çap uzunluğuna bölümünün sabit olduğuna (π) yönelik önermeler sunar ve Ç = π · R = 2 · π · r bağıntısını değerlendirir.
Ders haritası

Bu derste neler var?

Nasıl çalışmalıyım? Her bölümde önce tanımı oku, dikkat kutusunu mutlaka incele, sonra etkileşimli araçla dene. Bölüm sonundaki “Sıra Sende” sorularını çöz. Sınıfta öğretmeninle izlerken sağ üstteki Sunum Modu düğmesine bas; ← → tuşlarıyla slayt gibi ilerleyebilirsin.
Anahtar kavramlar
çemberin uzunluğu, çevre, çap, yarıçap, pi sayısı, π, Ç = 2πr, Ç = πR
Semboller
Ç = 2 · π · r
Araçlar
ip, mezura, cetvel, çembersel nesneler, pergel, geometri yazılımı
ÖN DEĞERLENDİRME

Hazır mıyız?

Çemberin elemanlarını hatırlayalım.

VARSAYIM VE ÖLÇÜM

Ölçüm Masası

Önce tahmin et: Bir çemberin uzunluğu (çevresi) çapının yaklaşık kaç katıdır?

Şimdi nesneleri ölçelim. Bir nesneye dokun; çevresini iple, çapını cetvelle ölçelim.

Ölçümler
ETKİNLİK

Çemberi Yuvarla

Çemberin üzerindeki kırmızı noktayı yere değdirip çemberi bir tam tur yuvarlıyoruz. Gidilen yol çemberin uzunluğudur. Bu yola kaç çap sığar?

Yuvarla
ÖNERME

Pi Sayısı

Her çemberde çemberin uzunluğunun çap uzunluğuna bölümü sabittir. Bu sabit sayıya pi sayısı denir ve π ile gösterilir.
π = Ç ÷ R ≈ 3,14159… Hesaplamalarda genellikle π ≈ 3 ya da π ≈ 3,14 alınır.
Küçük çember
Madeni para: 8,2 ÷ 2,6 ≈ 3,15
Orta çember
Tabak: 75,4 ÷ 24 ≈ 3,14
Büyük çember
Tekerlek: 188,5 ÷ 60 ≈ 3,14
Neden ölçümlerde tam 3,14 çıkmıyor? İp esneyebilir, cetveli tam merkezden geçiremeyebiliriz. Ölçümlerde küçük hatalar olur; ama sonuçlar hep π’ye yakın çıkar.
TARİHTEN

Arşimet’in Yolu

Arşimet çemberin içine düzgün çokgenler çizdi. Kenar sayısı arttıkça çokgenin çevresi çemberin uzunluğuna yaklaşır. Çokgenin çevresi ÷ çap hangi sayıya yaklaşıyor?

Çokgen
BAĞINTI

Çemberin Uzunluğu

Ç ÷ R = π olduğundan Ç = π · R. Çap yarıçapın iki katı (R = 2 · r) olduğundan Ç = 2 · π · r.
Örnek 1

Çapı 10 cm olan çemberin uzunluğu kaç cm’dir? (π = 3,14)

Ç = π · R = 3,14 · 10 = 31,4 cm
Örnek 2

Yarıçapı 7 cm olan çemberin uzunluğu kaç cm’dir? (π = 3)

Ç = 2 · π · r = 2 · 3 · 7 = 42 cm
Dikkat! Soruda çap mı, yarıçap mı verildiğine bak. Yarıçap verilmişse 2 ile çarpmayı unutma! Hangi π değerinin kullanılacağı soruda belirtilir.
OYUN 1

Çevreyi Bul

Çemberin uzunluğunu hesapla.

Oyun 2

Oran Dedektifi

Çevre ile çap arasındaki ilişkiyi kullan.

ALIŞTIRMALAR

Alıştırmalar

A) Doğru mu, yanlış mı?

Alıştırmalar

B) Hesapla

KAVRAM YANILGILARI

Yanılgı Avcısı

Arkadaşlarımızın düşüncelerinde bir hata var. Kartın üstüne tıkla ve doğrusunu gör.

ÖZET

Zihin Haritası

Merak kutusu: π’nin basamakları hiç bitmez ve hiçbir zaman düzenli olarak tekrar etmez: 3,14159265358979… Bilgisayarlar π’nin trilyonlarca basamağını hesapladı. 14 Mart (3/14) dünyada “Pi Günü” olarak kutlanır. Arşimet, çembere içten ve dıştan 96 kenarlı çokgenler çizerek π’nin 3,140 ile 3,143 arasında olduğunu bulmuştu!
Özet

Kendini Dene

10 soruluk kısa test. Her soruda yalnızca bir doğru cevap var.

Değerlendirme

Etkinlik: Pi Avcıları

Evinden beş çembersel nesne seç (bardak, tencere kapağı, saat, tabak, madeni para). Her birinin çevresini iple, çapını cetvelle ölç. Ölçümleri bir tabloya yaz ve her biri için çevre ÷ çap oranını hesapla. Sonuçların hangi sayıya yakın olduğunu ve neden tam aynı çıkmadığını açıkla.

Öz Değerlendirme

Her ifade için kendini değerlendir.

Öğrenme Günlüğüm

Defterine ya da aşağıdaki alana yaz (bu alan kaydedilmez).

1 / 1