dersmatematik.net • 7. Sınıf Matematik • Rasyonel Sayılar
1. TEMA • SAYILAR VE NİCELİKLER (1)

Rasyonel Sayılar ve Sayı Doğrusu

Sıcaklık −2,5 °C olabilir, bir şişeden yarım litre su eksilebilir. Tam sayıların arasındaki bu sayılar rasyonel sayılardır. Rasyonel sayıyı a/b biçiminde tanıyor, doğal sayılar, tam sayılar ve rasyonel sayılar arasındaki ilişkiyi kuruyor ve rasyonel sayıları sayı doğrusuna yerleştiriyoruz.

Konu AnlatımıMAT.7.1.1Sayı doğrusu yerleştirici2 oyunSunum modu
Öğrenme çıktısı (MAT.7.1.1): Gerçek yaşam ya da matematiksel durumlarda doğal sayı, tam sayı ve rasyonel sayıları yorumlayabilme.
Tam sayıları rasyonel sayılara genişletir: rasyonel sayıyı a/b (b ≠ 0) biçiminde tanımlar, doğal sayı, tam sayı ve rasyonel sayı kümeleri arasındaki ilişkiyi açıklar, rasyonel sayıları sayı doğrusunda gösterir.
Ders haritası

Bu derste neler var?

Nasıl çalışmalıyım? Her bölümde önce tanımı oku, dikkat kutusunu mutlaka incele, sonra etkileşimli araçla dene. Bölüm sonundaki “Sıra Sende” sorularını çöz. Sınıfta öğretmeninle izlerken sağ üstteki Sunum Modu düğmesine bas; ← → tuşlarıyla slayt gibi ilerleyebilirsin.
Anahtar kavramlar
rasyonel sayılar, rasyonel sayıların sayı doğrusunda gösterimi, negatif kesir, sayı kümeleri, tam sayılar, doğal sayılar
Semboller
ℚ, a/b (b ≠ 0)
Araçlar
sayı doğrusu, kesir şeritleri, cetvel, kareli kâğıt
ÖN DEĞERLENDİRME

Hazır mıyız?

Kesirleri ve tam sayıları hatırlayalım.

KAVRAM

Tam Sayılardan Rasyonel Sayılara

Hava sıcaklığı −2 °C ile −3 °C arasında, örneğin −2,5 °C olabilir. Bir hesaptan yarım lira çekilebilir. Tam sayıların arasındaki bu sayıları da göstermek için sayılarımızı bir kez daha genişletiyoruz.

a ve b tam sayı ve b ≠ 0 olmak üzere a/b biçiminde yazılabilen sayılara rasyonel sayılar denir. Rasyonel sayılar kümesi ℚ ile gösterilir. Örnekler: 34, −25, 7 = 71, −2,5 = −52, 0 = 03.
Dikkat! Paydası 0 olan ifade bir rasyonel sayı değildir: 50 tanımsızdır. Ama payı 0 olan 05 = 0 bir rasyonel sayıdır.
SAYI KÜMELERİ

Doğal Sayılar ⊂ Tam Sayılar ⊂ Rasyonel Sayılar

Her tam sayı, paydası 1 olan bir kesir olarak yazılabilir: −4 = −41. Bu yüzden her tam sayı aynı zamanda bir rasyonel sayıdır.

SayıAit olduğu en küçük küme
ETKİNLİK

Rasyonel Sayıyı Sayı Doğrusuna Yerleştir

Payı, paydayı ve işareti seç. Her birim, paydadaki sayı kadar eş parçaya bölünür.

Yerleştirici
Negatif rasyonel sayının yazılışı: −34 = −34 = 3−4. İşaret payın önünde, paydanın önünde ya da kesrin önünde olabilir; üçü de aynı sayıdır. Hem pay hem payda negatifse sayı pozitiftir: −3−4 = 34.
Örnek

−53 sayısı hangi iki ardışık tam sayı arasındadır?

53 = 1 tam 23 → −53 = −1 tam 23. Sayı doğrusunda −2 ile −1 arasındadır ve −2’ye daha yakındır.
OYUN 1

Noktanın Değeri

Kırmızı nokta hangi rasyonel sayıyı gösteriyor?

Oyun 2

Hangi Kümeye Ait?

Sayının ait olduğu en küçük kümeyi seç.

ALIŞTIRMALAR

Alıştırmalar

A) Doğru mu, yanlış mı?

Alıştırmalar

B) Çoktan seçmeli

KAVRAM YANILGILARI

Yanılgı Avcısı

Arkadaşlarımızın düşüncelerinde bir hata var. Kartın üstüne tıkla ve doğrusunu gör.

ÖZET

Zihin Haritası

Merak kutusu: “Rasyonel” sözcüğü Latince “ratio” yani “oran” kelimesinden gelir: rasyonel sayılar iki tam sayının oranıdır. ℚ harfi ise İtalyanca “quoziente” (bölüm) kelimesinin baş harfidir. Peki her sayı rasyonel midir? Hayır! π gibi bazı sayılar iki tam sayının oranı olarak yazılamaz; onları ileriki yıllarda tanıyacaksın.
Özet

Kendini Dene

10 soruluk kısa test. Her soruda yalnızca bir doğru cevap var.

Değerlendirme

Etkinlik: Sıcaklık Şeridi

Uzun bir kâğıt şeride −3’ten 3’e kadar bir sayı doğrusu çiz ve her birimi 4 eş parçaya böl. Şu sıcaklıkları şeride yerleştir: −2,5 °C; −3/4 °C; 1 tam 1/4 °C; −1/2 °C; 2,75 °C. Her sıcaklığın hangi iki tam sayı arasında olduğunu yaz.

Öz Değerlendirme

Her ifade için kendini değerlendir.

Öğrenme Günlüğüm

Defterine ya da aşağıdaki alana yaz (bu alan kaydedilmez).

1 / 1