dersmatematik.net • 7. Sınıf Matematik • Devirli → Kesir
1. TEMA • SAYILAR VE NİCELİKLER (1)

Devirli Ondalık Gösterimi Rasyonel Sayıya Çevirme

0,777… sayısının sonsuz bir kuyruğu var. Bu sayıyı nasıl kesir olarak yazarız? Sayıyı 10 ile çarpıp kendisinden çıkararak sonsuz kuyruğu yok ediyor, devirli ondalık gösterimleri rasyonel sayıya çeviriyor ve bu işlemi hızlandıran kuralı keşfediyoruz.

Konu AnlatımıMAT.7.1.2Kuyruk kesici2 oyunSunum modu
Öğrenme çıktısı (MAT.7.1.2): Gerçek yaşam durumlarında rasyonel sayıların ondalık gösterimlerini yansıtabilme.
Rasyonel sayıların ondalık gösterimlerinden bazılarının devirli olduğuna dair çıkarım yapar; devirli ondalık gösterimin de bir rasyonel sayıya karşılık geldiğini gösterir ve devirli gösterimi kesre çevirir.
Ders haritası

Bu derste neler var?

Nasıl çalışmalıyım? Her bölümde önce tanımı oku, dikkat kutusunu mutlaka incele, sonra etkileşimli araçla dene. Bölüm sonundaki “Sıra Sende” sorularını çöz. Sınıfta öğretmeninle izlerken sağ üstteki Sunum Modu düğmesine bas; ← → tuşlarıyla slayt gibi ilerleyebilirsin.
Anahtar kavramlar
devirli ondalık gösterimi kesre çevirme, devirli sayıyı rasyonel sayıya çevirme, devirli ondalık sayılar, devir, rasyonel sayı
Semboller
0,7̅ = 7/9
Araçlar
hesap makinesi, kareli kâğıt
ÖN DEĞERLENDİRME

Hazır mıyız?

Devirli gösterimi ve kesir sadeleştirmeyi hatırlayalım.

KEŞFET

Sonsuz Kuyruğu Kesmek

13 = 0,3 olduğunu biliyoruz. Peki ters yönde gidebilir miyiz? 0,7 hangi kesre eşit? Sonsuz basamakla nasıl başa çıkacağız? Fikir şu: sayıyı 10 ile çarparsak kuyruk aynı kalır, sadece virgül kayar. Sonra çıkarınca sonsuz kuyruklar birbirini götürür.

Kuyruk kesici
0,7 sayısına x diyelim. 10x = 7,777… ve x = 0,777… Taraf tarafa çıkarınca 9x = 7, yani x = 79.
ETKİNLİK

Devirli Sayıyı Kesre Çevirici

Tam kısmı, devretmeyen kısmı (devirden önceki ondalık basamaklar) ve devri yaz.

Çevirici
KURAL

Kısa Yol

Her seferinde x ile işlem yapmak yerine çevirici tablosundaki örüntüden bir kural çıkarabiliriz:

Pay: (virgül olmadan bütün sayı) − (devretmeyen kısma kadar olan sayı)
Payda: devirdeki basamak sayısı kadar 9, ardından devretmeyen ondalık basamak sayısı kadar 0
Devirli sayıPayPaydaKesir
0,44 − 0 = 494/9
0,3636 − 0 = 369936/99 = 4/11
0,1616 − 1 = 159015/90 = 1/6
2,323 − 2 = 21921/9 = 7/3
−1,25125 − 12 = 11390−113/90
Dikkat! Negatif sayılarda işareti en sona sakla: önce sayıyı işaretsiz çevir, sonra kesrin önüne “−” koy. Ve sonucu mutlaka sadeleştir.
OYUN 1

Kesri Bul

Devirli ondalık gösterime eşit kesri seç.

Oyun 2

Paydayı Tahmin Et

Kural ile yazılan kesrin (sadeleştirmeden önceki) paydası kaçtır?

ALIŞTIRMALAR

Alıştırmalar

A) Doğru mu, yanlış mı?

Alıştırmalar

B) Çoktan seçmeli

KAVRAM YANILGILARI

Yanılgı Avcısı

Arkadaşlarımızın düşüncelerinde bir hata var. Kartın üstüne tıkla ve doğrusunu gör.

ÖZET

Zihin Haritası

Merak kutusu: 0,999… = 1 mi? x = 0,999… olsun. 10x = 9,999… Çıkarınca 9x = 9, yani x = 1! Başka bir yol: 1/3 = 0,333… ise iki tarafı 3 ile çarp: 3/3 = 0,999…, yani 1 = 0,999… Matematikçiler bu eşitliği yüzyıllardır tartışan öğrencilere hep aynı cevabı verir: ikisi aynı sayının iki farklı yazılışıdır.
Özet

Kendini Dene

10 soruluk kısa test. Her soruda yalnızca bir doğru cevap var.

Değerlendirme

Etkinlik: Kendi Kuralını Doğrula

Paydası 9, 99 ve 90 olan beşer kesir seç (ör. 5/9, 23/99, 17/90). Bölme yaparak devirli gösterimlerini bul. Sonra bu devirli gösterimleri kuralla tekrar kesre çevir. Başladığın kesirlere ulaştın mı? Sonuçlarını tablo hâlinde sun.

Öz Değerlendirme

Her ifade için kendini değerlendir.

Öğrenme Günlüğüm

Defterine ya da aşağıdaki alana yaz (bu alan kaydedilmez).

1 / 1