dersmatematik.net • 7. Sınıf Matematik • Toplama ve Çıkarma
1. TEMA • SAYILAR VE NİCELİKLER (1)

Rasyonel Sayılarla Toplama ve Çıkarma

−3/4 ile 1/6’yı nasıl toplarız? Kesirlerdeki payda eşitleme kuralını tam sayılardaki işaret kurallarıyla birleştiriyor; rasyonel sayıları kesir ve ondalık gösterimle topluyor, çıkarıyor ve toplama işleminin değişme, birleşme, etkisiz eleman ve ters eleman özelliklerini kullanıyoruz.

Konu AnlatımıMAT.7.1.4Kesir hesaplayıcı2 oyunSunum modu
Öğrenme çıktısı (MAT.7.1.4): Rasyonel sayılar ve işlemler içeren gerçek yaşam problemlerini çözebilme.
Rasyonel sayılarla toplama ve çıkarma işlemlerini yapar; işlemleri sayı doğrusunda modeller; toplama işleminin değişme, birleşme, etkisiz eleman ve ters eleman özelliklerini kullanır.
Ders haritası

Bu derste neler var?

Nasıl çalışmalıyım? Her bölümde önce tanımı oku, dikkat kutusunu mutlaka incele, sonra etkileşimli araçla dene. Bölüm sonundaki “Sıra Sende” sorularını çöz. Sınıfta öğretmeninle izlerken sağ üstteki Sunum Modu düğmesine bas; ← → tuşlarıyla slayt gibi ilerleyebilirsin.
Anahtar kavramlar
rasyonel sayılarla toplama, rasyonel sayılarla çıkarma, negatif kesirlerle toplama, toplama işleminin özellikleri, ters eleman, etkisiz eleman
Semboller
a + (−a) = 0
Araçlar
kesir şeritleri, sayı doğrusu, hesap makinesi
ÖN DEĞERLENDİRME

Hazır mıyız?

Kesirlerle toplamayı ve tam sayılarla toplamayı hatırlayalım.

KAVRAM

Kesirlerin Kuralı + Tam Sayıların İşaret Kuralı

Rasyonel sayılarla toplama ve çıkarma yaparken iki bildiğimiz kuralı birleştiririz: kesirlerde paydaları eşitle, paylarda tam sayılarla toplama kurallarını uygula.

ac + bc = a+bc   Paydalar eşit değilse önce eşitlenir. Çıkarma, ikinci sayının ters işaretlisiyle toplamaya çevrilir: x − y = x + (−y).
Örnek

(−34) + (16) = ?

Ortak payda 12: (−912) + (212) = −9+212 = −712. Farklı işaretli: 9 − 2 = 7, işaret mutlak değeri büyük olanın.
ETKİNLİK

Kesir Hesaplayıcı

İki rasyonel sayı ve işlemi seç; çözüm adım adım ve sayı doğrusunda gösterilsin.

Hesaplayıcı
1. sayı:
2. sayı:
ONDALIK GÖSTERİM

Ondalık Gösterimlerle Toplama ve Çıkarma

Ondalık gösterimlerde virgüller alt alta gelecek şekilde yazılır; işaret kuralları tam sayılardaki gibidir.

İşlemDüşünmeSonuç
(−2,5) + (−1,75)Aynı işaret: 2,50 + 1,75 = 4,25−4,25
(−3,2) + 1,05Farklı işaret: 3,20 − 1,05 = 2,15−2,15
0,6 − (−1,4)0,6 + 1,42
(−12) + 0,75−0,50 + 0,750,25
ÖZELLİKLER

Toplama İşleminin Özellikleri

ÖzellikGenelÖrnek
Değişmea + b = b + a(−13) + 12 = 12 + (−13) = 16
Birleşme(a + b) + c = a + (b + c)(−35 + 27) + 35 = −35 + (27 + 35)
Etkisiz elemana + 0 = a(−49) + 0 = −49
Ters elemana + (−a) = 058 + (−58) = 0
Akıllı hesap: Özellikler işlemi kolaylaştırır. −35 + 27 + 35 işleminde değişme ile −35 ile 35 yan yana gelir, toplamları 0 olur: sonuç 27. Çıkarma işleminin değişme özelliği yoktur: 12 − 13 ≠ 13 − 12.
OYUN 1

Topla, Çıkar

İşlemin sonucunu seç.

Oyun 2

Hangi Özellik?

Eşitlikte kullanılan özelliği seç.

ALIŞTIRMALAR

Alıştırmalar

A) Doğru mu, yanlış mı?

Alıştırmalar

B) Çoktan seçmeli

KAVRAM YANILGILARI

Yanılgı Avcısı

Arkadaşlarımızın düşüncelerinde bir hata var. Kartın üstüne tıkla ve doğrusunu gör.

ÖZET

Zihin Haritası

Merak kutusu: Eski Mısırlılar kesirleri yalnızca payı 1 olan birim kesirlerin toplamı olarak yazardı: 3/4 yerine 1/2 + 1/4 derlerdi. Rhind Papirüsü’nde (MÖ 1650) 2/n kesirlerini birim kesirlere ayıran koca bir tablo bulunur!
Özet

Kendini Dene

10 soruluk kısa test. Her soruda yalnızca bir doğru cevap var.

Değerlendirme

Etkinlik: Su Deposu Günlüğü

Bir su deposunun bir haftalık değişimlerini kesirle yaz (ör. Pazartesi +1/4 depo, Salı −1/3 depo…). Başlangıçta depo yarı doluysa her günün sonunda deponun ne kadar dolu olduğunu hesapla. Bir gün depo boşalıyor mu? İşlemlerinde hangi özellikleri kullandığını belirt.

Öz Değerlendirme

Her ifade için kendini değerlendir.

Öğrenme Günlüğüm

Defterine ya da aşağıdaki alana yaz (bu alan kaydedilmez).

1 / 1