dersmatematik.net • 7. Sınıf Matematik • Çarpma
1. TEMA • SAYILAR VE NİCELİKLER (1)

Rasyonel Sayılarla Çarpma

Kalan pastanın 2/3’ünü yediysen bütün pastanın ne kadarını yemiş olursun? Rasyonel sayılarla çarpmayı alan modeliyle görüyor, işaret kuralını kesirlere taşıyor, çarpmadan önce sadeleştirerek hesabı kolaylaştırıyor ve çarpma işleminin özelliklerini kullanıyoruz.

Konu AnlatımıMAT.7.1.4Alan modeli2 oyunSunum modu
Öğrenme çıktısı (MAT.7.1.4): Rasyonel sayılar ve işlemler içeren gerçek yaşam problemlerini çözebilme.
Rasyonel sayılarla çarpma işlemini modeller ve yapar; işaret kuralını uygular; sadeleştirme ile işlemi kolaylaştırır; çarpma işleminin değişme, birleşme, etkisiz eleman, yutan eleman, ters eleman ve dağılma özelliklerini kullanır.
Ders haritası

Bu derste neler var?

Nasıl çalışmalıyım? Her bölümde önce tanımı oku, dikkat kutusunu mutlaka incele, sonra etkileşimli araçla dene. Bölüm sonundaki “Sıra Sende” sorularını çöz. Sınıfta öğretmeninle izlerken sağ üstteki Sunum Modu düğmesine bas; ← → tuşlarıyla slayt gibi ilerleyebilirsin.
Anahtar kavramlar
rasyonel sayılarla çarpma, kesirlerle çarpma, negatif kesirlerle çarpma, çarpma işleminin özellikleri, çarpmaya göre ters, dağılma özelliği
Semboller
a/b · c/d = a·c / b·d
Araçlar
kareli kâğıt, kesir şeritleri, renkli kalem
ÖN DEĞERLENDİRME

Hazır mıyız?

Kesirlerle çarpmayı ve işaret kuralını hatırlayalım.

MODEL

Alan Modeliyle Çarpma

23 · 34, “34’ün 23’ü” demektir. Bir kareyi dikey olarak 4, yatay olarak 3 eş parçaya bölüp iki kesrin kesiştiği bölgeye bakalım.

Alan modeli
İki rasyonel sayı çarpılırken önce işaret belirlenir (aynı işaret +, farklı işaret −), sonra paylar çarpılıp paya, paydalar çarpılıp paydaya yazılır: ab · cd = a·cb·d
ETKİNLİK

Önce Sadeleştir, Sonra Çarp

Çarpmadan önce bir paydaki sayı ile bir paydadaki sayı ortak bölene sahipse sadeleştirebiliriz. Sayılar küçülür, hesap kolaylaşır.

Çarpım makinesi
1. sayı:
2. sayı:
Ondalık gösterimler: (−0,4) · 1,5 işleminde önce virgülleri yok sayıp 4 · 15 = 60 bulunur; çarpanlarda toplam 2 ondalık basamak olduğu için 0,60 = 0,6; işaret farklı → −0,6.
ÖZELLİKLER

Çarpma İşleminin Özellikleri

ÖzellikGenelÖrnek
Değişmea · b = b · a(−25) · 34 = 34 · (−25) = −310
Birleşme(a · b) · c = a · (b · c)(56 · 12) · (−12) = 56 · (12 · (−12))
Etkisiz eleman (1)a · 1 = a(−79) · 1 = −79
Yutan eleman (0)a · 0 = 0(−113) · 0 = 0
Ters elemana · 1a = 1 (a ≠ 0)(−35) · (−53) = 1
Dağılmaa · (b + c) = a · b + a · c23 · (9 − 34) = 6 − 12 = 112
Akıllı hesap: (−47) · 25 · 74 · 4 işleminde değişme ve birleşme ile (−47 · 74) · (25 · 4) = (−1) · 100 = −100.
OYUN 1

Çarpımı Bul

İşlemin sonucunu seç.

Oyun 2

Hangi Özellik?

Eşitlikte kullanılan özelliği seç.

ALIŞTIRMALAR

Alıştırmalar

A) Doğru mu, yanlış mı?

Alıştırmalar

B) Çoktan seçmeli

KAVRAM YANILGILARI

Yanılgı Avcısı

Arkadaşlarımızın düşüncelerinde bir hata var. Kartın üstüne tıkla ve doğrusunu gör.

ÖZET

Zihin Haritası

Merak kutusu: Bir A4 kâğıdını ortadan ikiye katlarsan A5 olur, alanı 1/2’sine iner. Bir daha katlarsan A6: alan (1/2) · (1/2) = 1/4. Kâğıt boyutları bu çarpma zinciriyle tasarlanmıştır; her boyut bir öncekinin tam yarısıdır!
Özet

Kendini Dene

10 soruluk kısa test. Her soruda yalnızca bir doğru cevap var.

Değerlendirme

Etkinlik: Tarif Küçültme

Sevdiğin bir tarifi seç ve malzemelerin miktarlarını kesir ya da ondalık gösterimle yaz. Tarifi 3/4 oranında küçültmek için her miktarı 3/4 ile çarp. Hangi malzemelerde sadeleştirme hesabı kolaylaştırdı? Sonuçlarını bir tabloyla göster.

Öz Değerlendirme

Her ifade için kendini değerlendir.

Öğrenme Günlüğüm

Defterine ya da aşağıdaki alana yaz (bu alan kaydedilmez).

1 / 1