dersmatematik.net • 7. Sınıf Matematik • Açıklık ve OMS
3. TEMA • İSTATİSTİKSEL ARAŞTIRMA SÜRECİ

Açıklık ve Ortalama Mutlak Sapma

İki basketbolcunun sayı ortalaması aynı; peki hangisi daha istikrarlı? Verilerin ne kadar yayıldığını gösteren açıklık ve ortalama mutlak sapmayı tanıyor, sapma ölçerle her verinin ortalamaya uzaklığını görüyor ve yayılım ölçüleriyle karar veriyoruz.

Konu AnlatımıMAT.7.6.1Sapma ölçer2 oyunSunum modu
Öğrenme çıktısı (MAT.7.6.1): Kategorik veya nicel (sürekli) veri ile çalışabilme ve veriye dayalı karar verebilme.
Nicel veriye dayalı betimleme ve karşılaştırmalarda merkezî eğilim ölçülerinin yanında yayılım ölçüsü olarak açıklık ve ortalama mutlak sapmayı hesaplar; veri gruplarının yayılımını karşılaştırarak veriye dayalı karar verir.
Ders haritası

Bu derste neler var?

Nasıl çalışmalıyım? Her bölümde önce tanımı oku, dikkat kutusunu mutlaka incele, sonra etkileşimli araçla dene. Bölüm sonundaki “Sıra Sende” sorularını çöz. Sınıfta öğretmeninle izlerken sağ üstteki Sunum Modu düğmesine bas; ← → tuşlarıyla slayt gibi ilerleyebilirsin.
Anahtar kavramlar
ortalama mutlak sapma, açıklık, yayılım ölçüleri, aritmetik ortalama, veri yayılımı, tutarlılık
Semboller
OMS = ort. |veri − ort.|
Araçlar
sayı doğrusu, hesap makinesi, tablo
ÖN DEĞERLENDİRME

Hazır mıyız?

Aritmetik ortalamayı ve mutlak değeri hatırlayalım.

KEŞFET

Ortalamaları Aynı, Oyunları Farklı

İki basketbolcunun son 6 maçta attığı sayılar aşağıda. İkisinin de ortalaması 15 sayı. Takıma hangisini alırsın?

Fark et: Ortalama aynı olsa da Ece’nin sayıları ortalamaya yakın, Deniz’inkiler ise çok dağınık. Verinin ne kadar yayıldığını ölçmek için yayılım ölçülerini kullanırız.
KAVRAM

Açıklık ve Ortalama Mutlak Sapma

Açıklık = en büyük değer − en küçük değer.
Ortalama mutlak sapma (OMS): Her verinin aritmetik ortalamaya olan uzaklığının (mutlak değerinin) ortalamasıdır. OMS küçükse veriler ortalama etrafında toplu, büyükse dağınıktır.
Sapma ölçer
OYUN 1

Açıklık ve OMS

İstenen değeri hesapla.

Oyun 2

Hangisi Daha Tutarlı?

Verileri ortalama etrafında daha toplu olan grubu seç.

ALIŞTIRMALAR

Alıştırmalar

A) Doğru mu, yanlış mı?

Alıştırmalar

B) Hesapla

KAVRAM YANILGILARI

Yanılgı Avcısı

Arkadaşlarımızın düşüncelerinde bir hata var. Kartın üstüne tıkla ve doğrusunu gör.

ÖZET

Zihin Haritası

Merak kutusu: Fabrikalar, ürettikleri 1 kg’lık paketlerin kütlelerinin ortalamaya ne kadar yakın olduğunu sürekli ölçer. Ortalama 1000 g olsa bile sapma büyükse bazı paketler 950 g çıkar ve müşteri haklı olarak şikâyet eder! Kalite kontrolde yayılım, ortalama kadar önemlidir.
Özet

Kendini Dene

10 soruluk kısa test. Her soruda yalnızca bir doğru cevap var.

Değerlendirme

Etkinlik: Kim Daha İstikrarlı?

İki arkadaşınla kâğıt top atma yarışması yap: her biriniz 6 atış yapsın ve kaç atışın sepete girdiğini 10 tur boyunca kaydedin. Her kişinin ortalamasını, açıklığını ve OMS’sini hesapla. Kim daha başarılı, kim daha istikrarlı? İkisi aynı kişi mi?

Öz Değerlendirme

Her ifade için kendini değerlendir.

Öğrenme Günlüğüm

Defterine ya da aşağıdaki alana yaz (bu alan kaydedilmez).

1 / 1