5. Sınıf Matematik 1. Dönem 1. Yazılı - Senaryo 1
Bu çalışma, Senaryo 1'de yer alan 7 öğrenme çıktısını kısa konu hatırlatmaları, görseller, etkileşimli araçlar ve 7 açık uçlu yazılı sorusu ile tekrar etmeni sağlar.
1. Temel Geometrik Çizimler ve Kullanılan Araçlar
Doğru, doğru parçası ve ışın çiziminde kullanılır.
Dik doğru çizmek ve 90°'lik dikliği kontrol etmek için kullanılır.
Çember çizmek ve eşit uzunlukları işaretlemek için kullanılır.
Pergelin sivri ucu merkezde sabit tutulur. Kalemli uç döndürüldüğünde merkeze eşit uzaklıktaki noktalar bir çember oluşturur.
Hatırla: Bir doğruya dışındaki bir noktadan yalnız bir dikme çizilebilir. Dikme aynı zamanda noktadan doğruya olan en kısa uzaklığı verir.
Hangi aracı kullanmalıyım?
Kazanım Sorusu - Açık Uçlu
Ela, d doğrusunun dışında bulunan A noktasından d doğrusuna en kısa doğru parçasını çizmek istiyor. Hangi matematiksel aracı kullanmalıdır? Çizdiği doğru parçasının d doğrusu ile ilişkisini de sembolle açıklayınız.
2. Temel Geometrik Çizimlerin Özellikleri
Sonsuz sayıda doğru geçebilir.
Yalnız bir doğru geçer.
Aynı doğrultuda ise paralel bir doğru oluşturur.
Eşit uzunlukta doğru parçaları işaretlenebilir.
Tahta, kâğıt ve masa yüzeyi düzleme model olabilir. Geometrik çizimler bu tür düz yüzeyler üzerinde gerçekleştirilir.
Paralel doğrular düzlemde kesişmez ve ortak noktaları yoktur.
Doğruların ilişkisini bul
Kazanım Sorusu - Açık Uçlu
Şekilde d ve k doğruları arasındaki dik uzaklıklar üç farklı yerde de 3 cm ölçülmüştür. Buna göre d ve k doğrularının birbirine göre durumunu yazınız, sembolle gösteriniz ve nedenini açıklayınız.
3. Açıları Ölçme
Açı adlandırılırken köşe harfi ortada bulunur. Örneğin A B̂ C açısında köşe B noktasıdır.
Açıların ölçü birimi derece (°), ölçme aracı ise açıölçerdir.
Açıölçerin merkezini açının köşesine yerleştir.
Açının bir kolunu açıölçerin 0° çizgisiyle çakıştır.
Diğer kolun kestiği dereceyi doğru ölçekten oku.
90°
180°
360°
Açı çeşidini bul
Kazanım Sorusu - Açık Uçlu
Mert, bir açıyı açıölçer ile ölçtüğünde 125° buluyor. Bu açının çeşidini yazınız. Ayrıca Mert'in açıölçeri doğru kullanabilmesi için uygulaması gereken iki temel adımı açıklayınız.
4. Doğruların Birbirine Göre Durumları ve Açı İlişkileri
Bir ortak noktaları vardır. İki dar ve iki geniş açı ya da dört dik açı oluşabilir.
Kesişimde oluşan dört açının her biri 90°'dir.
Ortak noktaları yoktur; birbirleriyle açı oluşturmazlar.
Zıt yönlere bakan ters açıların ölçüleri eşittir.
Dikey boru ile yatay zemin, dik doğruların oluşturduğu 90°'lik açıya benzer bir modeldir.
Kesişen iki doğrunun yan yana bulunan doğrusal açıları toplamı 180°'dir.
Kesişen doğrularda açı hesabı
Kazanım Sorusu - Açık Uçlu
Şekilde iki doğru O noktasında kesişiyor. Bir açının ölçüsü 65° olduğuna göre karşısındaki x açısının ve yanındaki y açısının ölçülerini bulunuz. Kullandığınız açı ilişkilerini açıklayınız.
5. Çokgenleri Kapalı Şekiller Olarak Yorumlama
En az üç doğrunun, ilk doğru ile son doğru da kesişecek biçimde ardışık kesişmesi sonucunda oluşan kapalı şekillere çokgen denir. Çokgenler kenar sayılarına göre adlandırılır.
Üçgen
Dörtgen
Beşgen
Çokgen kontrolü
Kazanım Sorusu - Açık Uçlu
Yukarıdaki I ve II numaralı şekillerden hangisi çokgendir? Çokgen olan şeklin adını yazınız ve diğer şeklin neden çokgen olmadığını açıklayınız.
6. Çokgenlerin Temel Elemanları ve Özellikleri
Kenar, köşe, iç açı ve dış açıdır. Bir çokgende kenar, köşe ve iç açı sayıları birbirine eşittir.
Ardışık olmayan iki köşeyi birleştiren doğru parçasıdır. Komşu köşeleri birleştiren doğru parçası ise kenardır.
Temel eleman sayacı
Kazanım Sorusu - Açık Uçlu
ABCDE beşgeni için kenar, köşe ve iç açı sayılarını yazınız. Şekilde çizilen AC doğru parçasının kenar mı yoksa köşegen mi olduğunu gerekçesiyle açıklayınız.
7. Kesişen Çemberlerle Üçgen İnşası
Yalnızca pergel ve ölçüsüz cetvel kullanarak belirli özelliklere sahip bir geometrik şekli oluşturmaya geometrik inşa denir.
İki çemberin merkezlerini ve kesişim noktalarından birini birleştirdiğimizde bir üçgen elde ederiz.
Merkezlerden kesişim noktasına giden iki kenar eş olduğundan ikizkenar üçgen oluşur.
Üç kenar da yarıçapa eşit olur; eşkenar üçgen oluşur.
Çemberlerden oluşan üçgeni yorumla
Kazanım Sorusu - Açık Uçlu
O₁ ve O₂ merkezli iki çemberin yarıçapları eşittir. Ayrıca O₁ merkezi O₂ merkezli çemberin, O₂ merkezi de O₁ merkezli çemberin üzerindedir. Çemberlerin kesişim noktalarından biri P'dir. O₁, O₂ ve P noktaları birleştirildiğinde oluşan üçgeni kenarlarına göre sınıflandırınız ve nedenini açıklayınız.